Alergia – przyczyny, diagnostyka, leczenie
Alergie to jedno z najczęściej spotykanych schorzeń współczesnej cywilizacji. Większość odmian alergii na charakter przewlekły i wymaga systematycznego leczenia. Najpowszechniejszymi objawami alergicznymi są: astma, wysypka, pokrzywka, katar, zapalenia i zaczerwienienia skóry, wstrząs anafilaktyczny, ból brzucha, biegunka.
Zadaniem układu immunologicznego jest ochrona organizmu przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Gdy bakterie dostaną się do organizmu, układ odpornościowy wytwarza przeciwciała zabijające zarazki. U niektórych ludzi układ immunologiczny reaguje nawet na niegroźne obce substancje, tak jakby to były wirusy. Taką substancję wywołującą nieadekwatną do zagrożenia reakcję nazywamy alergenem. Alergenem może być niemal każda substancja dostająca się do organizmu czy to drogą oddechową, czy przez połknięcie lub wstrzyknięcie. Ustalenie dokładnego rodzaju alergenu wywołującego reakcję alergiczną wymaga przeprowadzenia skomplikowanych badań laboratoryjnych.
Do najbardziej znanych alergenów należą:
- Pyłki roślin
- Sierść zwierząt
- Roztocza
- Zarodniki pleśni
- Kurz
- Wełna
Reakcja alergiczna może również wystąpić po zetknięciu ze skórą takich przedmiotów i substancji jak: monety, powierzchnie niklowane, środki czystości, kosmetyki, leki. Alergenem mogą być również niektóre pokarmy: mleko, jaja, ryby, orzechy, owoce cytrusowe, czekolada, wołowina, cielęcina.
Dokładne przyczyny powstawania alergii nie są do końca wyjaśnione. Bardzo prawdopodobne, że częste przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach zwiększa ryzyko zachorowania na alergie. Ciekawe jest to, że w krajach słabo rozwiniętych, gdzie nie przestrzegane są dostatecznie mocno zasady higieny, odnotowuje się mniejszy stopień zachorowań na alergie. Być może zbyt sterylne warunki życia zmniejszają odporność naszego organizmu.
Do diagnostyki alergii używa się różnego rodzaju badań. Jednym z nich jest test skórny. Polega na wprowadzeniu do skóry lub nałożeniu na nią alergenów w bardzo małym stężeniu. Jeśli pojawi się zaczerwienienie, znaczy to, że mamy do czynienia z alergią.
Bada się również stężenie immunoglobuliny IgE we krwi. Po pobraniu krwi wykonuje się specjalne badania laboratoryjne. Wysoki poziom IgE przekraczający ustalone normy świadczyć może o alergii.
W celu wykrycia alergii pokarmowej stosuje się diety eliminacyjne. Kolejno eliminuje się z diety potrawy, które mogą być przyczyną alergii. Małe dzieci często cierpią na alergie wywołane białkiem krowiego mleka bądź składnikami pieczywa.
Badania spirometryczne pozwalają na wykrycie astmy. Polegają one na wykonywaniu pomiarów ilościowych wdychanego i wydychanego powietrza, statycznych i dynamicznych, uwzględniających prędkość przepływu powietrza w drogach oddechowych.
Niestety skłonność do nadmiernych reakcji uczuleniowych pozostaje na całe życie, dlatego nie da się do końca wyleczyć alergii. Celem leczenia jest całkowite ustąpienie objawów lub ich kontrola tak, by umożliwić choremu normalne życie. Chory musi uzyskać niezbędną wiedzę na temat alergii, by unikać sytuacji zetknięcia się z alergenem oraz jak postępować, gdy pojawią się objawy alergii. Uczuleni na kurz powinni wietrzyć mieszkanie, często zmieniać koce i pościel oraz dbać o czystość dywanu. Tam bowiem zalegają największe pokłady kurzu i roztoczy.
Leczenie kataru siennego wymaga zastosowania leków przeciwobrzękowych, takich jak ksylometazolina lub leki przeciwhistaminowe, jak cetyryzyna czy loratadyna. Również w pokrzywce leki przeciwhistaminowe mają udowodnione działanie. W astmie leki te nie są skuteczne. Trzeba podać środki rozszerzające oskrzela oraz leki przeciwzapalne – kromony i glikokortykosteroidy. Stosuje się też metyloksantyny (teofilina), cholinolityki (bromek ipratropium), leki beta-adrenomimetyczne (salbutamol, fenoterol). Nowa grupa leków, obecnie intensywnie badana klinicznie to leki przeciwleukotrienowe.
Dariusz Hryciuk
Źródło:
Encyklopedia Zdrowia Rodziny.