Choroba Parkinsona
Choroba ta po raz pierwszy została opisana w 1817 roku przez brytyjskiego lekarza Jamesa Parkinsona. Nowemu schorzeniu nadał on nazwę: drżączka poraźna. Później tę jednostkę chorobową nazwano jego nazwiskiem. Ta przewlekła choroba dotyka ok. 1,5% osób powyżej 65 roku życia. Szacuje się, że w Polsce na Parkinsona choruje ok. 60 tys. osób. Przeciętny wiek pojawienia się pierwszych objawów to 60 lat, chociaż coraz częściej pojawiają się przypadki zachorowań osób poniżej 40 roku życia.
U podstaw choroby Parkinsona leżą zmiany zwyrodnieniowe mózgu, które objawiają się występowaniem zaburzeń ruchu w różnych częściach ciała. Początkowo obserwuje się niezgrabność i spowolnienie ruchów, a po jakimś czasie dochodzą zaburzenia równowagi i trudności w wykonywaniu podstawowych, codziennych czynności.
Inne objawy choroby Parkinsona to:
- niewyraźna, cicha mowa
- pochylenie tułowia do przodu
- rzadkie mruganie
- brak mimiki twarzy
- drżenie palców
Choroba ta ujawnia się, gdy zniszczeniu ulegają komórki nerwowe w części mózgu zwanej istotą czarną. Komórki te wydzielają dopaminę ? substancję, która odpowiedzialna jest za przekazywanie impulsów mózgowych. Sygnały przekazywane z istoty czarnej odpowiedzialne są za płynność naszych ruchów. Jeśli zniszczeniu ulegnie ponad 80 % komórek produkujących dopaminę, człowiek traci zdolność płynnego wykonywania ruchów.
Do tej pory nieznane są dokładne przyczyny uszkodzeń komórek istoty czarnej. Naukowcy podejrzewają działanie czynników:
- genetycznych;
- środowiskowych (negatywny wpływ substancji toksycznych na mózg; do takich związków chemicznych należą: mangan, rtęć, czad, metanol);
- wewnątrzpochodnych (czasami nasz organizm sam produkuje nadmierną ilość substancji, które uszkadzają komórki nerwowe).
Choroba ma charakter przewlekły i postępujący. Dostępne obecnie metody leczenia nie prowadzą do całkowitego wyleczenia. Spowalniają jedynie postęp choroby i osłabiają objawy, które i tak stopniowo narastają w przeciągu lat.
Rozpoznanie choroby następuje wyłącznie na podstawie objawów klinicznych. Obumieranie komórek nie jest wykrywalne ani za pomocą tomografii komputerowej, ani rezonansu magnetycznego mózgu. Nie istnieją żadne badania dodatkowe, umożliwiające wykrycie podstępnie rozwijającej się choroby Parkinsona.
Osoby chore nie wymagają hospitalizacji. Stosowana jest jedynie terapia farmakologiczna. Dodatkowo zaleca się też zabiegi fizykoterapeutyczne, masaże, kąpiele celem poprawienia samopoczucia osoby chorej.
W walce z Parkinsonem próbowano zastosować trzy różne strategie:
- uzupełnić niedobór dopaminy;
- zatrzymać rozkład dopaminy;
- wprowadzić do organizmu substancję, która działałaby podobnie jak dopomina.
Najlepszym rozwiązaniem byłoby oczywiście podać choremu kroplówkę z dopaminą. Niestety jest to niemożliwe, gdyż mózg otoczony jest nieprzepuszczalną błoną, przez którą przechodzą tylko niektóre substancje, do których dopomina nie należy.
Przełomowym momentem w leczeniu choroby Parkinsona było odkrycie związku chemicznego, noszącego nazwę ? lewodopa. Substancja ta dostarczona do organizmu przenika przez barierę ochronną mózgu i tam przetwarzana jest w dopaminę.
Jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi żadnych efektów, stosowane są również metody chirurgiczne. Najczęściej stosowanymi zabiegami są:
- Palidotomia, która polega na przecięciu struktur w obrębie tzw. gałki bladej;
- Talamotomia ? która polega na zniszczeniu niewielkiego obszaru struktury mózgu zwanego wzgórzem. Można w ten sposób zmniejszyć drżenie u ok. 80% pacjentów.
Dariusz Hryciuk
Źródło:
Encyklopedia Zdrowia Rodziny.