Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
„Żyjesz jak rakieta, wręcz uwielbiasz start (…)” – tak śpiewa w jednej ze swoich piosenek zespół Kombi. Słowa te dobrze oddają styl życia większości współczesnych ludzi. Ciągły pośpiech, stres, wieczny brak czasu stanowią odpowiednie warunki do powstania wrzodów żołądka lub dwunastnicy.
Żołądek jest narządem, w którym zachodzą procesy trawienia białek. Jest to możliwe dzięki obecności w soku żołądkowym pepsyny – enzymu rozkładającego proteiny na aminokwasy. Związek ten może prawidłowo działać dzięki produkowanemu przez błonę śluzową żołądka – kwasowi solnemu. Żołądek wyścielony jest grubą warstwą śluzu, który zabezpiecza ściany tego narządu przed niszczącym wpływem kwasu żołądkowego.
W układzie pokarmowym za żołądkiem umiejscowiona jest dwunastnica. Jest ona również wyposażona w śluzową warstwę, chroniącą jej ściany przed sokiem trawiennym, wymieszanym z pokarmem. Tam wydzielane są substancje, które neutralizują kwaśne środowisko, jakie powstało po przejściu pokarmu przez żołądek. Posiłek transportowany jest dalej bez zagrożenia, że elementy soku żołądkowego wywołają jakąś szkodę.
Z wrzodem żołądka lub dwunastnicy mamy do czynienia, gdy dojdzie do uszkodzenia fragmentu ściany narządu. Stopień ubytku może być różny, poczynając od powierzchniowego tylko uszkodzenia aż do całkowitej destrukcji, której konsekwencją może być perforacja ściany przewodu pokarmowego i wypłynięcie treści żołądka do jamy brzusznej. Dochodzi wówczas do zapalenia otrzewnej i jedynym ratunkiem jest jak najszybsza operacja i terapia antybiotykami.
Uszkodzenie warstwy ochronnej może być wywołane czynnikami zarówno zewnętrznymi, jak i wewnętrznymi. Do pierwszej grupy zaliczamy wszystkie substancje, które dostały się do przewodu pokarmowego ze środowiska. Są to zbyt gorące lub zbyt zimne posiłki, ostre przyprawy, szkodliwe związki chemiczne, niektóre lekarstwa i czynniki mechaniczne (gastroskopia czy połknięte ciało obce). Negatywny wpływ na błonę śluzową żołądka ma również alkohol, kawa i tytoń. Drugą grupę stanowią: skład soku żołądkowego (kwas solny), żółć (wstecznie wędrująca do żołądka) oraz stres.
Zasady profilaktyki przed wrzodami polegają głównie na eliminowaniu egzogennych i endogennych czynników wywołujących to schorzenie. Należy ograniczyć spożywanie ostrych przypraw oraz pokarmów ciężkostrawnych. Trzeba pamiętać o odpowiedniej temperaturze posiłków. Nie można przesadzać z piciem kawy. Używka ta zwiększa ilości wydzielanego soku żołądkowego. Więcej niż dwie filiżanki dziennie nie są wskazane. W przypadku osób z dolegliwościami gastryczno-jelitowymi zaleca się całkowite wyeliminowanie czarnej kawy i zastąpienie jej kawą zbożową.
Mimo, iż jest to trudne, należy pamiętać, by prowadzić unormowany tryb życia i w miarę możliwości unikać sytuacji stresowych. Ważne jest przyjmowanie posiłków o regularnych porach. Wskazany jest też aktywny wypoczynek w postaci chociażby jazdy na rowerze, pływania czy spaceru.
Za pojawienie się wrzodów żołądka odpowiedzialne są również bakterie Helicobacter pylori. Terapia w przypadku zarażenia się tym drobnoustrojem polega na zastosowaniu antybiotyków.
Dariusz Hryciuk
Źródło:
Encyklopedia Zdrowia Rodziny.