Depresja
Odbiera wszelką radość życia, powoduje spustoszenie w sferze emocji i uczuć, zniechęca do budowania relacji z drugim człowiekiem, opanowuje wolę i rozum, czasem nawet popycha do samobójstwa. Ta podstępna choroba to depresja. Niemal każdy jest na nią narażony. Jej sprzymierzeńcem jest stres, nieodłączny towarzysz aktywnych ludzi.
Emocje ze swej natury są zmienne i krótkotrwałe. Czymś zupełnie normalnym jest stan, w którym człowiek odczuwa smutek i przygnębienie. Z reguły trwa to kilka godzin, najwyżej kilka dni. Później stan ten mija i pojawia się zadowolenie i uśmiech. Kiedy jednak uczucie rozbicia utrzymuje się przez dłuższy czas, można wtedy podejrzewać depresję. Dodatkowe jej objawy to: poczucie braku energii do życia, niemożność przeżywania radości, niska samoocena, brak potrzeby kontaktów międzyludzkich, uczucie beznadziejności, pesymizm, brak zainteresowań.
Z badań prowadzonych na całym świecie wynika, że na depresję choruje ok. 17 % populacji. U połowy chorych na depresję choroba ta nie zostaje rozpoznana. Najczęściej chorują na nią ludzie między 35 a 55 rokiem życia. Okazuje się, że na depresję częściej zapadają kobiety. Depresja endogenna może być bardzo niebezpieczna, gdyż jak wynika z badań, ok. 15 % chorych odbiera sobie życie.
Wyróżniamy trzy zasadnicze odmiany depresji: psychogenna, endogenna i depresja towarzysząca niektórym chorobom somatycznym.
Depresja psychogenna wiąże się z trudnymi wydarzeniami życiowymi lub sytuacją społeczną. Jej przyczyną może być np.: śmierć bliskiej osoby, rozwód, porzucenie, strata materialna, degradacja zawodowa, utrata pracy. Człowiek reaguje wtedy głębokim przygnębieniem, które po jakimś czasie mija. Jeśli stan ten utrzyma się zbyt długo, niezbędna będzie pomoc specjalisty.
Depresja endogenna pojawia się bez widocznej przyczyny. Podejrzewa się, że może mieć podłoże genetyczne. Cechą depresji endogennej jest jej nawrotność.
Depresja wywołana niektórymi chorobami somatycznymi lub lekami stosowanymi podczas ich leczenia. Chorobami tymi mogą być: niedoczynność tarczycy, zaburzenia funkcjonowania nadnerczy i przysadki, zaburzenia w produkcji hormonów płciowych, choroby serca i wątroby. Leki natomiast mogą zakłócić neuroprzekaźnictwo.
Przyczyny depresji najczęściej tkwią w zaburzeniach społecznych, psychicznych i biochemicznych organizmu. Czynniki społeczne takie jak samotność, izolacja, brak oparcia w środowisku, brak akceptacji, powszechne potępienie, bezrobocie, kłopoty małżeńskie, groźba wojny, przemoc mogą być przyczyną depresji.
Do głównych przyczyn psychicznych należy utrata poczucia własnej wartości. Jest to nierozłącznie związane z kompleksami (dotyczącymi wyglądu, niedostatecznie dobre wyniki w nauce czy pracy, miejsce w hierarchii społecznej, niespełnianie oczekiwań środowiska). Inne przyczyny psychiczne to: patologiczne poczucie winy, negatywny obraz świata i innych ludzi, strach, fobie.
Czynniki biochemiczne związane są z prawidłowym działaniem neuroprzekaźników ? substancji umożliwiających komunikację między komórkami nerwowymi. Zaburzenia na tym polu mogą przyczynić się do pojawienia się depresji. Najważniejsze są trzy podstawowe neuroprzekaźniki: serotonina (kontroluje nastrój oraz stany świadomości, działa przeciwdepresyjnie), noradrenalina (pokrewna adrenaliny, wydzielana przez komórki nerwowe, popularnie nazywana hormonem walki i ucieczki) oraz dopamina (zaburzenia jej ilości prowadzić mogą do schizofrenii, choroby Parkinsona i depresji).
Leczenie depresji odbywa się zasadniczo na dwóch poziomach: na psychoterapii oraz terapii farmakologicznej.
Terapia oparta na rozmowie ze specjalistą (psychoterapia). Stosuje się tu sprawdzone metody budowania motywacji do działania i podnoszenia poczucia własnej wartości u pacjenta. W trakcie trwania psychoterapii pacjent opisuje swoje problemy i doświadczenia, natomiast psychoterapeuta (psycholog czy też lekarz psychiatra) przekazuje swoje uwagi dotyczące tematu. Dyskusja koncentruje się na problemach, myślach i emocjach pacjenta. Psychoterapeuta pomaga znaleźć rozwiązania (zadaje dodatkowo przemyślane pytania, pomaga w lepszym zrozumieniu samego siebie przez pacjenta). Istnieje kilka metod psychoterapii, w tym hipnoterapia.
Terapia farmakologiczna polegająca na podawaniu odpowiednich leków. Środki antydepresyjne wpływają na polepszenie nastroju poprzez usprawnienie w funkcjonowaniu neuroprzekaźników. Niestety, przyjmowanie tych leków wiąże się z pewnymi skutkami ubocznymi (suchość w ustach, zaparcia, problemy z oddawaniem moczu, pocenie się, pobudzenie lub spowolnienie reakcji, przyrost wagi, problemy seksualne). Jednak każdy lek ? nie tylko antydepresyjny ? może mieć działania niepożądane. Konsekwencje nieleczenia depresji są znacznie poważniejsze niż skutki uboczne stosowania leków, dlatego nie należy zniechęcać się do leczenia.
Dariusz Hryciuk
Źródło:
Encyklopedia Zdrowia Rodziny.