Jąkanie
Jąkanie, czyli zakłócenie czynności mowy, polega na kilkukrotnym powtarzaniu rozpoczętych głosek, innymi słowy polega na zacinaniu się.
Jest ono częstym problemem, który zwykle wymaga pomocy specjalisty. U wielu dzieci ma duży wpływ na wyniki w nauce oraz na poczucie własnej wartości. Jąkanie pojawia się we wczesnym dzieciństwie, najczęściej objawy widoczne są już przed ukończeniem przez dziecko 7 roku życia.
Aby pomóc dziecku, które się jąka, należy mówić powoli i wyraźnie, gdyż pomoże to dziecku w lepszym przyswajaniu werbalnych komunikatów. Szybkie mówienie do malucha powoduje, że on sam próbuje mówić szybko i jego język nie nadąża za tym, co dziecko chce powiedzieć. W trakcie rozmowy wskazane jest, aby robić przerwy zachęcając dziecko do mówienia. Gdy o coś zapyta, trzeba odpowiadać na jego pytania, nie wolno ich ignorować. Jeśli dziecko chce o czymś powiedzieć, zwierzyć się ze swoich przeżyć, to trzeba go wysłuchać. W innym wypadku będzie czuło się odrzucone i może zamykać się w sobie, a następstwem tego może być pogłębienie się wady mowy.
Częstym błędem rodziców jest karanie malucha, który się jąka. Wielu nieświadomych opiekunów myśląc, że robi dobrze, krzyczy bądź też w inny sposób karci dzieciątko robiąc mu tym bardzo wielką krzywdę, gdyż wtedy jego problem pogłębia się i jest coraz trudniejszy do opanowania. Wiele dzieci próbuje dorównać oczekiwaniom swoich rodziców, ale ich nieopanowana jeszcze mowa nie pozwala im na zbyt szybkie wypowiadanie swoich myśli.
Główną przyczyną jąkania jest przede wszystkim lęk przed mówieniem, jednak istnieją także inne czynniki wpływające na taki rodzaj zaburzenia mowy. Są to na przykład złe warunki rodzinne; chodzi tu o agresje w rodzinie, typowe patologie. U starszych dzieci mogą to być trudności w szkole, trudności z nauką czy też brak akceptacji rówieśników, osamotnienie, brak towarzystwa kolegów z klasy.
Wiele małych dzieci uczących się mówić jąka się, ale to jest zupełnie naturalne. Jednak jeśli cztero-pięcioletnie dziecko wciąż się jąka, należy pójść z nim do logopedy, który po rozmowie z małym pacjentem zaleca pewne ćwiczenia, które mają pomóc dziecku w opanowaniu własnego języka. Terapia często wymaga sporo czasu, ale przynosi zazwyczaj dobre efekty. Jednym z częstych sposobów jest zachęcanie do śpiewu, gdyż podczas śpiewu dzieci otwierają się na świat, czują się bardziej akceptowane.
Bardzo ważne jest, aby dziecko, które się jąka miało ograniczony dostęp do telewizji. Nie należy włączać przy nim głośnej muzyki, a bajki, które ogląda nie powinny wywoływać w nim agresji ani wzbudzać strachu. Ważną rzeczą jest też brak krytyki rodziców o sposobie wymawiania przez dziecko słów. Warto pomagać dziecku w budowaniu poczucia własnej wartości, dostrzegać w nim to, co dobre i mówić mu o wszystkim, co robi dobrze. Nie strofować go zwrotami typu: ?mów ładnie?, ?mów powoli?. Tempo rozmowy możemy nadać samemu, nie mówiąc dziecku o tym, aby mówiło wolno.
Nie wolno zapominać o tym, że nie leczone jąkanie wraz z wiekiem dziecka będzie się pogłębiało, więc nie wolno tego bagatelizować.
Agnieszka Kasperczyk-Bac