Miażdżyca
Istotą miażdżycy jest powstawanie zmian w wewnętrznej strukturze tętnic, polegających na zmniejszeniu elastyczności ścian i zwężeniu światła tych naczyń krwionośnych. Miażdżyca jest przyczyną wielu poważnych chorób układu krążenia i przyczyną dużej liczby zgonów w krajach zachodnich.
Miażdżyca to przewlekła choroba rozwijająca się w sposób postępujący. Na skutek patologicznych procesów wytwórczych i zwyrodnieniowych powstaje i narasta zwężająca tętnicę płytka miażdżycowa. Ta płytka w ścianie tętnicy ulega potem zwapnieniu. W skład tej płytki wchodzą lipidy – cholesterol i jego estry. W wyniku uszkodzenia wewnętrznej warstwy tętnicy tworzą się lokalne, drobne zakrzepy. Wraz z rozwojem choroby płytka miażdżycowa pęka i powstają nowe, większe zakrzepy, które mogą spowodować całkowite zatorowanie światła tętnicy. Przerwany zostaje wtedy dopływ krwi do tkanek. Może dojść wtedy do martwicy, a więc zawału obszaru narządu zaopatrywanego przez to naczynie. Taki właśnie jest mechanizm powstawania zawału serca i zawału mózgu.
Do czynników, które zwiększają ryzyko zmian miażdżycowych zaliczamy:
- uwarunkowania genetyczne;
- płeć – częściej na tą chorobę zapadają mężczyźni;
- zanieczyszczenie środowiska;
- stresujący tryb życia i brak ruchu;
- wiek;
- niewłaściwą dietę;
- takie dolegliwości jak: cukrzyca, otyłość, nadciśnienie tętnicze.
Jedną z przyczyn nasilających powstawanie zmian miażdżycowych jest palenie tytoniu. Substancje zawarte w dymie papierosowym przez płuca dostają się do układu krążenia i powodują uszkodzenie wewnętrznej błony tętnic. Bierne palenie – czyli wdychanie dymu z papierosa, który pali ktoś obok również przyczynia się do powstania miażdżycy.
Nadmiar cholesterolu odkłada się na ścianach tętnic, zwęża je i utrudnia przepływ krwi. Żywienie sprzyjające profilaktyce miażdżycy powinno cechować się niskim spożyciem nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu (należy unikać pokarmów „tłustych”) oraz wysokim spożyciem błonnika pokarmowego i witamin (owoce, warzywa, soki, mięso gotowane, a nie smażone w tłuszczu). Przekarmianie sprzyja występowaniu nadwagi, otyłości. Redukcja nadwagi u otyłych powoduje zmniejszenie ryzyka zawału serca.
Zmiany miażdżycowe dotyczące naczyń wieńcowych wywołują chorobę niedokrwienną serca oraz prowadzą do zawału serca. Serce oplecione jest siecią odżywiających je naczyń przypominających wieniec – stąd nazwa „naczynia wieńcowe”. Ból i pieczenie za mostkiem podczas wysiłku lub zdenerwowania świadczyć mogą o chorobie wieńcowej. Utrudnienie dopływu krwi do serca przez miażdżycę, a w szczególności pęknięcie blaszki miażdżycowej grozić może całkowitym zablokowaniem tętnicy wieńcowej przez skrzep krwi (zawał serca).
Z miażdżycą związane są również dokuczliwe bóle kończyn dolnych, odczuwane po przejściu pewnego dystansu. Świadczy to o pojawieniu się zatorów w tętnicach doprowadzających krew do nóg. Zmiany miażdżycowe tętnic szyjnych mogą doprowadzić do udaru mózgu
W przypadku miażdżycy bardzo ważna jest profilaktyka, która polega na zwalczaniu czynników ryzyka. Leczenie polega na podawaniu choremu leków obniżających ciśnienie tętnicze (u osób z nadciśnieniem). Stosuje się również leki obniżające krzepliwość krwi (kwas acetylosalicylowy) i poziom cholesterolu (głównie statyny). Leczenie powinno koniecznie iść w parze z właściwa dietą, aktywnością fizyczną i rzuceniem palenia.
W przypadku kiedy zmiany miażdżycowe są już mocno zaawansowane, stosuje się zabiegi chirurgicznego usunięcia płytki miażdżycowej Stosowaną metodą jest przezskórna angioplastyka – rozszerzanie zwężonych tętnic i rozpłaszczenie blaszki miażdżycowej za pomocą specjalnych baloników wprowadzanych do naczyń tętniczych. Przy poważnej niedrożności naczyń wieńcowych stosowana jest chirurgiczna operacja pomostowania (by-passy) tętnic poprzez wszczepianie protez naczyniowych lub fragmentów naczyń krwionośnych, omijających zwężone miejsce w tętnicy.
Dariusz Hryciuk
Źródło:
Encyklopedia Zdrowia Rodziny.