Ospa wietrzna jest wysoce zaraźliwą chorobą zakaźną charakterystyczną dla wieku dziecięcego. Najczęściej występuje przed 10 rokiem życia. Wirus ospy rozprzestrzenia się drogą kropelkową. Na skórze chorego pojawia się w kilku rzutach charakterystyczna, swędząca wysypka. Przejście ospy daje organizmowi dziecka stałą odporność na wywołującego ją wirusa.

Objawy:
Okres wylęgania choroby to 11-21 dni, po tym czasie ujawniają się objawy zwiastunowe: pogorszenie samopoczucia, gorączka (raczej nie wysoka) oraz brak apetytu.

Pełny rozwój choroby ma najczęściej miejsce w dzień po zaobserwowaniu objawów początkowych. Wtedy też pojawiają się:

• swędząca wysypka
  • zazwyczaj w pierwszej kolejności krostki występują na tułowiu, po czym rozprzestrzeniają na inne partie ciała, obejmując nie tylko skórę, ale również błony śluzowe;
  • krostki w przebiegu choroby zmieniają swój charakter: początkowo są czerwonymi plamkami, następnie przemieniają się w grudki, w kolejnym etapie tworzą się z nich pęcherzyki wypełnione przejrzystym płynem, te zaś kolejno przysychają tworząc strupki, po wygojeniu których zostają przebarwienia;
  • wysypka pojawia się w kilku rzutach;
• gorączka.

Zarówno wysypka, jak i złe samopoczucie dziecka oraz gorączka mogą występować w różnym natężeniu – od przebiegu bardzo łagodnego po bardzo ciężki. Zazwyczaj ciężki przebieg ospy ma miejsce u dzieci o mocno obniżonej odporności. Dla nich też choroba ta może być szczególnie groźna (duże ryzyko powikłań, większa śmiertelność).

Zaraźliwość:
Chore dziecko może zarażać otoczenie drogą kropelkową już 2-3 doby przed pojawieniem się wysypki, aż do czasu kiedy wszystkie krostki przemienią się w strupki, czyli w około tydzień po pojawieniu się pierwszych krostek.

Postępowanie:

• Dzieci z nie obniżoną odpornością w przebiegu łagodnym choroby:
  • leczenie objawowe, głównie ograniczone do stosowania środków łagodzących swędzenie skóry, najczęściej są to:
  • maści;
  • puder cynkowy;
  • kąpiele z dodatkiem sody oczyszczonej.

• Dzieci z obniżoną odpornością:
  • dziecku takiemu po kontakcie z chorym należy zapobiegawczo podać immunoglobulinę z wysokim stężeniem przeciwciał przeciw wirusowi ospy oraz przyjąć je do szpitala na obserwację;
  • w przypadku rozwinięcia się choroby należy włączyć leczenie przeciwwirusowe acyklowirem.

Powikłania:
Dotyczą głównie chorych dzieci o upośledzonej odporności i obejmują:

• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu;
• zapalenie płuc;
• stan zagrożenia życia.

W przypadku, gdy na ospę zapadnie kobieta w pierwszym trymestrze ciąży, choroba może wywołać u dziecka wady wrodzone.

Profilaktyka:

• Zapobieganie chorobie polega na unikaniu kontaktu z chorymi dziećmi do czasu odpadnięcia strupków. Stosuje się także szczepionkę przeciw ospie.

Magdalena Dudziak

Źródła:
P. Dworkin, Pediatria, Wrocław 2000.
S. Hubberstey (i in.), Encyklopedia zdrowia dziecka, Poznań 2001.

Kategoria Choroby zakaźne.

Artykuły o podobnej tematyce:

• Potówki u dzieci