Reanimacja dzieci i niemowląt
Pierwsza pomoc udzielana dzieciom, w szczególności zaś niemowlętom, różni się zasadniczo od reguł stosowanych w nagłych przypadkach u dorosłych. Wiek dziecięcy nie jest niestety wolny od różnorakich wypadków, które zdarzyć się mogą zarówno w domu, jak też poza nim. Wykonanie małemu pacjentowi reanimacji przed przyjazdem specjalistycznej karetki ma nieoceniony wpływ na późniejszy stan jego zdrowia.
Na postępowanie reanimacyjne składają się trzy procedury: udrożnienie dróg oddechowych, sztuczna wentylacja, masaż pośredni serca.
Resuscytacja krążeniowo ? oddechowa:
Podjęcie resuscytacji jest konieczne po incydencie, w wyniku którego dziecko traci przytomność i przestaje oddychać. Należy wtedy wykonać następujące czynności:
1. Upewnij się, czy dziecko i osoba udzielająca pierwszej pomocy są bezpieczni (czy nie ma ryzyka potrącenia przez samochód, zawalenia się drzewa, dachu itp.).
2. Delikatnie wstrząśnij dzieckiem, aby sprawdzić czy reaguje, zapytaj, czy wszystko w porządku, w przypadku niemowlęcia wymów jego imię.
3. W momencie braku reakcji należy zawołać pomoc.
4. Odwróć dziecko na plecy.
5. Udrożnij drogi oddechowe:
- klęknij z boku dziecka po jego prawej lub lewej stronie;
- jedną rękę połóż na czole, drugą pod bródką dziecka (w miejscu, w którym wyczuwamy kość);
- delikatnie unieś bródkę dziecka jednocześnie odginając głowę ku tyłowi.
6. Oceń, czy dziecko oddycha (w ciągu nie więcej niż 10 sekund!):
- czy widzisz ruchy klatki piersiowej;
- czy słyszysz oddech pochylając ucho nad ustami dziecka;
- czy czujesz oddech pochylając policzek nad ustami dziecka.
7. Jeśli każdym z trzech sposobów wyczuwasz brak oddechu, wykonaj 5 oddechów ratowniczych:
Sposób wykonywania u dzieci:
- sprawdź, czy dziecko ma w ustach ciała obce, jeśli tak ? usuń je delikatnie palcami;
- udrożnij drogi oddechowe (jak w punkcie 4);
- przytrzymując uniesienie bródki oraz odchylenie głowy jedną dłonią, zatkaj nos dziecka kciukiem i palcami drugiej dłoni (usta mają być lekko rozwarte);
- obejmij ustami usta dziecka i wdmuchuj powietrze przez ok. 1,5 sekundy, obserwując aż klatka piersiowa dziecka uniesie się;
- wstrzymaj oddech i poczekaj, aż klatka piersiowa opadnie;
- powtórz czynność oddechową łącznie 5 razy.
Sposób wykonywania u niemowląt:
- unieś bródkę oraz odchyl głowę i przytrzymaj w tej pozycji;
- obejmij ustami nos i usta niemowlęcia (jeśli jest to trudne lub niemożliwe, można objąć tylko usta lub tylko nos ? w przypadku objęcia nosa należy zacisnąć usta, w przypadku ust ? zacisnąć nos);
- Pozostałe czynności wykonuj jak w przypadku dziecka.
8. Oceń krążenie (w ciągu nie więcej niż 10 sekund!):
- oznakami krążenia są: poruszanie się, kaszel, samodzielny oddech;
- u dzieci: sprawdź tętno na tętnicy szyjnej;
- u niemowląt: sprawdź tętno na tętnicy ramiennej, na wewnętrznej stronie ramienia.
9. Jeśli występują oznaki krążenia, ale brak jest oddechu, kontynuuj sztuczne oddychanie.
10. Jeśli brak oznak krążenia, wykonaj masaż serca:
Sposób wykonywania u dzieci:
- odszukaj dolny koniec mostka;
- odmierz 1/3 dolną mostka ? ten obszar będziesz uciskać;
- przyłóż do odmierzonego obszaru mostka nasadę dłoni poniżej nadgarstka;
- uciskaj mostek jedną wyprostowaną ręką na ok. 1/3 głębokości klatki piersiowej (u większych dzieci lub mniejszej siły ratownika można uciskać mostek dwoma splecionymi dłońmi);
- częstotliwość ucisku powinna wynosić ok. 100/minutę;
- wykonaj 30 uciśnięć mostka (jeżeli jest kilku ratowników można wykonać 15).
Sposób wykonywania u niemowląt:
- ułóż końce dwóch placów w odległości centymetra od linii łączącej sutki;
- uciskaj mostek opuszkami dwóch wyprostowanych palców.
- Pozostałe czynności wykonuj jak w przypadku dziecka.
11. Odchyl głowę dziecka ku tyłowi i wykonaj 2 oddechy (jak w punkcie 6).
12. Masaż serca i wentylację należy kontynuować w stosunku 30:2 lub 15:2.
13. Po minucie wykonywania resuscytacji należy wezwać pogotowie opisując stan dziecka (brak oddechu, oznak krążenia). Jeżeli jest kilku ratowników, jeden z nich wzywa pogotowie, pozostali nieprzerwanie wykonują resuscytację.
14. Nie przerywaj resuscytacji:
- aż do czasu przyjechania karetki pogotowia ;
- do czasu, kiedy dziecko zacznie samodzielnie oddychać lub odzyska przytomność;
- do czasu wyczerpania swoich sił.
15. Jeśli dziecko zacznie samodzielnie oddychać, należy ułożyć je w bezpiecznej pozycji:
- klęknij z boku dziecka;
- rękę dziecka znajdującą się dalej od ciebie przełóż wewnętrzną stroną pod przeciwległy policzek dziecka;
- zegnij w kolanie nogę znajdującą się dalej od ciebie i oprzyj ją stopą o podłoże;
- chwyć za zgięte kolano i bark dziecka, po czym delikatnie obróć na bok w swoją stronę;
- głowę dziecka odchyl do tyłu;
- jeśli trzeba podeprzyj dziecko poduszką lub zrolowanym kocem za plecami.
16. Obserwuj dziecko i sprawdzaj jego stan oraz czekaj na przyjazd pogotowia ratunkowego.
Magdalena Dudziak
Źródła:
S, Hubberstey (i in.), Encyklopedia zdrowia dziecka, Poznań 2001.
B. Brand-Hosting, Leksykon chorób wieku dziecięcego: objawy, leczenie, pierwsza pomoc, Warszawa 2005.