Świnka
Świnka to wirusowa choroba zakaźna występująca z charakterystycznym obrzękiem gruczołów ślinowych – głównie ślinianek przyusznych. Na świnkę zapadają przede wszystkim dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, a zapadalności sprzyja okres zimowy i wiosenny.
Objawy:
Okres wylęgania choroby wynosi najczęściej 16-20 dni (jednak może trwać też ok. 4 tygodnie), po tym czasie ujawniają się objawy zwiastunowe:
- brak apetytu;
- pogorszenie samopoczucia;
- niewielka gorączka;
- bóle głowy.
Następnego dnia ujawnia się zazwyczaj główny objaw choroby, czyli:
- bolesność i obrzęk ślinianek przyusznych (początkowo objawy dotyczą zazwyczaj jednej ślinianki, po kilku dniach infekcja obejmuje także drugą, rzadziej zdarza się zapalenie obu ślinianek jednocześnie) – stan obrzmienia jest najsilniejszy w początkowym okresie, ustępuje po upływnie ok. tygodnia;
- obrzęk okolicy szyi może przyczyniać się do bólu ucha, bolesności przy gryzieniu lub trudności w połykaniu pokarmu;
- pozostałe ślinianki, czyli podżuchwowa i podjęzykowa, mogą być powiększone tylko niekiedy;
- czasami wysoka temperatura (około 40 st. C);
- inne objawy zasadniczo nie występują lub są bardzo skąpe.
Zaraźliwość:
Świnka jest chorobą o wysokim stopniu zaraźliwości. Okres kiedy chory może zainfekować inne dziecko, rozpoczyna się już ok. 48 h przed widocznym powiększeniem ślinianek i trwa do ok. 7 dni po wystąpieniu obrzęku.
Postępowanie:
Należy wprowadzić postępowanie objawowe:
- jeśli ból jest silny, a temperatura wysoka można podać dziecku środki przeciwbólowe/przeciwgorączkowe (nie należy podawać aspiryny!);
- podawane pokarmy powinny być łatwe do przełykania, dostatecznie rozdrobnione;
- unikać przeciągów i zimna – można owinąć szyję dziecka miękkim, niezbyt grubym szalikiem;
- ważna jest dbałość o higienę jamy ustnej.
Powikłania:
Powikłania po śwince są dość poważne, jednak występują stosunkowo rzadko. Zaliczmy do nich:
- zapalenie opon mózgowych i mózgu;
- głuchotę – zazwyczaj jednostronną;
- zapalenie trzustki;
- zapalenie jąder, rzadziej jajników.
Profilaktyka:
Zapobieganie sprowadza się do izolowania chorych dzieci, aby nie stały się źródłem zakażenia innych. Jest to jednak zawodna metoda, gdyż chorzy są zaraźliwi jeszcze przed wystąpieniem objawów, kiedy nie ma wskazań do wprowadzenia izolacji. Skuteczną metodą profilaktyki jest szczepionka przeciw śwince.
Magdalena Dudziak
Źródła:
P. Dworkin, Pediatria, Wrocław 2000.
S. Hubberstey (i in.), Encyklopedia zdrowia dziecka, Poznań 2001.