Szczepienia
Prawdopodobnie każdy z nas pamięta to nieprzyjemne uczucie wbijania igły w naszą skórę. Ten bolesny, aczkolwiek niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu zabieg, to oczywiście szczepienie.
Szczepionka to preparat biologiczny, który po wprowadzeniu do organizmu pobudza układ immunologiczny do wytwarzania odporności przeciwko składnikom zawartym w preparacie. W skład szczepionki wchodzą zabite lub żywe bakterie w roztworze soli fizjologicznej z dodatkiem środka konserwującego. Następstwem wprowadzenia do organizmu osłabionych lub martwych bakterii jest wytworzenie jak najtrwalszej pamięci odpornościowej, dzięki której w przyszłości organizm, stykając się z żywym, agresywnym drobnoustrojem, będzie mógł zareagować przygotowaną obroną immunologiczną.
Podział szczepionek ze względu na rodzaj antygenu:
1. Zabite:
- bakteryjne, np. szczepionka przeciw durowi brzusznemu, cholerze, krztuścowi;
- wirusowe, np. szczepionka przeciw grypie, kleszczowemu zapaleniu opon mózgowych, wściekliźnie.
2. Żywe:
- bakteryjne, np. szczepionka BCG (przeciw gruźlicy);
- wirusowe, np. szczepionka przeciw poliomyelitis, odrze, różyczce, śwince.
3. Specyficzne fragmenty organizmów bakteryjnych, np. szczepionka przeciwko wirusowi Hepatitis B.
W Polsce obowiązuje program szczepień obowiązkowych. Zawiera on listę szczepień ochronnych na dany rok. Na mocy odpowiednich zarządzeń obowiązkowe i bezpłatne są szczepienia przeciwko: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, różyczce i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Szczepieniom tym podlegają noworodki, dzieci w wieku szkolnym i młodzież do 19 roku życia.
W przypadku szczepienia przeciwko poliomyelitis bezpłatna jest tylko pierwsza dawka szczepionki martwej, kolejna to szczepionka żywa. Jeżeli zdecydujemy się na kolejną szczepionkę martwą, musimy za nią zapłacić lub mieć specjalne skierowanie od neurologa.
Wiele szczepionek przeciwko rzadkim chorobom nie jest finansowanych przez system opieki zdrowotnej. Jeżeli warunki pracy, okoliczności życia codziennego lub przewidywany wyjazd rodzą ryzyko zachorowania, należy pomyśleć o szczepieniu ochronnym we własnym zakresie.
Świat staje się coraz „mniejszy” i ludzie coraz częściej podróżują do egzotycznych krajów. Często jednak nie zdajemy sobie sprawy z zagrożeń wynikających z wyjazdów. Najlepszym środkiem minimalizującym zagrożenia chorobowe są szczepienia.
Objawy uboczne szczepień
Współczesne szczepionki są poddawane coraz doskonalszym procesom oczyszczania i udoskonalania. Mimo to jednak nie udaje się całkowicie wyeliminować objawów ubocznych w postaci odczynów i powikłań poszczepiennych.
Odczyn – to przejściowa, prawidłowa reakcja organizmu na wprowadzoną szczepionkę, która może wystąpić u zdrowych osób. Jest to uzależnione od składu szczepionki (żywa, zabita) oraz od wrażliwości danej osoby. Odczyny mają zazwyczaj łagodny charakter, występują dość często i trudno im zapobiec. Czas ich występowania waha się od 2-48 godzin.
Objawy odczynów występujących w miejscu wstrzyknięcia:
- bolesność,
- obrzęk,
- zaczerwienienie.
Objawy ogólne:
- podwyższona temperatura ciała,
- złe samopoczucie,
- bóle mięśni i głowy,
- wysypka,
- reakcje uczuleniowe.
Dariusz Hryciuk