Wirusowe zapalenie wątroby
Zapalenie wątroby (WZW) jest schorzeniem zakaźnym spowodowanym infekcją wirusową. W zależności od typu wirusa zakażającego organizm wyróżniamy trzy postaci zapalenia wątroby: A, B i C. Różnią się one zasadniczo przebiegiem choroby i czasem jej trwania. Ponadto każdy z wirusów przenoszony jest w inny sposób.
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A)
Drogi zakażenia:
- droga pokarmowa – kał, ślina – wirus dostaje się do organizmu człowieka per os (przez usta), przez skażone odchodami dłonie, wodę lub pokarm; ten typ WZW nazywany jest często „chorobą brudnych rąk”.
Objawy:
- choroba wylęga się w czasie 15-45 dni, po tym okresie pojawiają się pierwsze objawy;
- gorączka, nudności, wymioty, biegunka, brak apetytu, złe samopoczucie;
- często objawów brak bądź są stosunkowo łagodne, rzadko przebieg jest ciężki.
Postępowanie:
- leczenie wiąże się z odpoczynkiem, najlepiej w łóżku; jeśli stan dziecka jest dobry i maluch wzbrania się przed leżeniem w łóżku, należy wprowadzić oszczędzający tryb życia, lekkostrawne posiłki;
- w przypadkach cięższych wskazany jest pobyt w szpitalu.
Zapobieganie:
- najważniejsze w profilaktyce WZW A jest utrzymanie higieny osobistej, należy nauczyć dziecko nawyku mycia rąk po korzystaniu z toalety oraz przed jedzeniem;
- szczepionka przeciw WZW A, szczególnie istotna w przypadku, gdy dziecko często przebywa w otoczeniu dużej liczby ludzi lub innych dzieci (np. w przedszkolu).
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B)
Drogi zakażenia:
- droga pozajelitowa – głównie poprzez krew wirus dostaje się do organizmu człowieka w wyniku używania niewyjałowionych narzędzi chirurgicznych, igieł i strzykawek wielokrotnego użycia; matka może zakazić dziecko podczas krwawego porodu, wirus przenosi się też drogą płciową.
Objawy:
- choroba wylęga się w czasie 45-160 dni;
- pierwszym objawem jest ogólne złe samopoczucie, które trwa czasem 2-3 tygodnie;
- w przypadku wirusa B przebieg choroby jest ciężki, istnieją 3 postacie schorzenia:
- piorunująca – objawy mocno nasilone, stan ogólny bardzo ciężki, śpiączka, duża śmiertelność (ok. 80%);
- ostra – nudności, wymioty, biegunka występują we wzmożonym nasileniu, wątroba powiększona, bóle stawów, wysypka;
- przewlekła – ma miejsce po przebyciu postaci ostrej, czasem powoduje marskość wątroby.
Postępowanie:
- leczenie postaci mniej nasilonych jest takie samo jak w przypadku WZW A;
- objawy ciężkiego zapalenia są wskazaniem do opieki szpitalnej.
Zapobieganie:
- szczepionka przeciwko WZW typu B;
- nie szczepione dzieci nie powinny używać wspólnie z innymi przyborów toaletowych (np. szczoteczek do zębów i do paznokci).
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C)
Drogi zakażenia:
- droga pozajelitowa – zakażenie następuje najczęściej w wyniku transfuzji zainfekowanej krwi lub preparatów krwiopochodnych; możliwe jest również zakażenie drogą płciową bądź w wyniku przejścia wirusa przez łożysko od matki do organizmu dziecka.
Objawy:
- choroba wylęga się w czasie 2-12 tygodni;
- zazwyczaj objawów brak, rzadko przebieg choroby jest ciężki;
- w połowie przypadków zakażenie przekształca się w formę przewlekłą, powodując marskość wątroby oraz zwiększone ryzyko rozwinięcia się nowotworu tego organu.
Postępowanie:
- leczenie jak w przypadku WZW A i B;
- w postaci przewlekłej stosuje się terapię interferonem.
Zapobieganie:
- szczepionka dla tego rodzaju wirusa nie istnieje;
- należy nauczyć dziecko nawyków dbania o higienę osobistą i higienę otoczenia.
Magdalena Dudziak
Źródła:
K. Bożkowa (red.), Pediatria praktyczna, Warszawa 1999.
S. Hubberstey (i in.), Encyklopedia zdrowia dziecka, Poznań 2001.