Zwyrodnienia stawów i kręgosłupa
Szkielet ludzki rośnie i kształtuje się do 20 roku życia. Szczególnie ważne jest dbanie o prawidłową postawę ciała w przypadku dzieci i młodzieży. Dziecko powinno pamiętać o prostowaniu pleców i ściąganiu razem łopatek. Długotrwałe siedzenie na lekcjach powinno być przerywane krótką gimnastyką. Długotrwała, nieprawidłowa postawa ciała w młodym wieku może w przyszłości doprowadzić do zwyrodnień kręgosłupa, dlatego tak ważna jest profilaktyka.
Ludzki szkielet składa się z 206 kości. Można w nim wyróżnić: część osiową, w skład której wchodzą kości czaszki, kręgosłupa, klatki piersiowej i kość krzyżowa oraz część obwodową, na którą składają się kości kończyn, kości obręczy barkowej i biodrowej. Między kośćmi znajduje się tkanka włóknisto-chrzęstna, pełniąca rolę spoiwa dla wszystkich części składowych kręgosłupa i umożliwiająca ruch między nimi (więzadła, torebki stawowe). Elementy te biorą udział w budowie stawów. Dla prawidłowego funkcjonowania połączeń stawowych potrzebny jest dobry stan tkanek, które go budują.
Przyczyny uszkodzeń i zwyrodnień stawów mogą być wewnętrzne albo zewnętrzne. Do pierwszej grupy należą predyspozycje genetyczne, mające wpływ na niektóre choroby zwyrodnieniowe, np.: dna moczanowa. Drugą grupę stanowią czynniki, na które możemy mieć wpływ, np.: nieprawidłowa postawa ciała, otyłość, mało aktywny tryb życia.
W przypadku stawu biodrowego profilaktykę czasem zaczyna się już w okresie niemowlęcym, gdy dochodzi do zwichnięcia tego stawu. Wtedy niemowlę zawijane jest w szeroką pieluszkę, tak aby nogi były szeroko rozstawione. Dla prawidłowego funkcjonowania stawu biodrowego niezbędne jest kształtowanie mięśni uda, obręczy biodrowej oraz mięśni brzucha i grzbietu.
Staw barkowy, podobnie jak biodrowy, narażony jest na uszkodzenia i zwyrodnienia. Staw ten ma największą ruchomość. Podczas zginania dochodzi do rozwoju zginaczy i prostowników (biceps i triceps ramienia). Częste podnoszenie ramienia ponad poziom barku stanowi jeden z czynników ryzyka zaistnienia stanu zwyrodnieniowego stawu barkowego.
Z nadwagą związane są najczęściej zwyrodnienia stawu kolanowego. Zbyt duża masa ciała powoduje przekroczenie wytrzymałości chrząstek stawowych. Profilaktyka związana ze stawami kolanowymi polega również na unikaniu sportów, stanowiących zbyt duże obciążenie dla tych stawów. Każda kontuzja zwiększa prawdopodobieństwo wcześniejszego wystąpienia zmian zwyrodnieniowych.
Kręgosłup nie jest odcinkiem idealnie prostym. Gdy spojrzymy na niego z boku, dostrzeżemy jego naturalne krzywizny, które wraz z krążkami międzykręgowymi biorą udział w amortyzacji zbyt dużych obciążeń, którym poddany jest kręgosłup. Jeśli jednak przeciążenia te są zbyt duże i długotrwałe, poszczególne odcinki kręgosłupa deformują się i w konsekwencji dochodzi do zmian zwyrodnieniowych.
Aby uniknąć problemów z kręgosłupem, należy unikać długiego pochylania głowy do przodu, np. podczas długiego pisania przy biurku, nie należy też podnosić ciężarów z ziemi na wyprostowanych nogach. Dochodzi wówczas do dużych przeciążeń krążków międzykręgowych odcinka lędźwiowego. Może to doprowadzić do wypadnięcia części dysku. Stan ten, zwany dyskopatią, zaliczany jest do chorób zwyrodnieniowych.
Dyscypliną sportową, która bardzo pozytywnie wpływa na funkcjonowanie kręgosłupa, jest pływanie. Prowadzi ono do symetrycznego rozwoju mięśni grzbietu i kończyn. Pływanie jest również wskazane przy stanach zwyrodnieniowych stawów. Wynika to z faktu, że ruchy stawów w wodzie są wolniejsze i nie są poddawane zbyt dużym przeciążeniom.
Dariusz Hryciuk
Źródło:
Encyklopedia Zdrowia Rodziny.