Gorączka
Gorączka nie jest samodzielną chorobą, lecz objawem wielu różnych chorób. Podczas gorączki dochodzi do zmiany „nastawienia” docelowej temperatury w mózgu. Innymi słowy w tzw. ośrodku termoregulacji zmagazynowana jest informacja o normalnej temperaturze ciała człowieka (36,6°C). Określone czynniki np. bakterie czy wirusy powodują przestawienie tej wartości na 38°C, a nawet 40°C. W tej sytuacji nasz organizm uruchamia mechanizmy, które powodują wzrost temperatury ciała, tj. zwężenie naczyń krwionośnych, by zmniejszyć utratę ciepła czy zwiększenie pracy mięśni (dreszcze), by wytworzyć dodatkowe ciepło.
Temperatura ciała może być podwyższona także z innych powodów, np. ze względu na wysoką temperaturę otoczenia, w czasie upałów lub podczas dużego wysiłku fizycznego. Nasila to jeszcze ciepłe ubranie i zbyt mała podaż płynów. W takich przypadkach nie dochodzi do przestawienia docelowej temperatury w ośrodku termoregulacji, lecz jedynie do dysproporcji miedzy produkcją a oddawaniem ciepła. Temperatura ciała spada, gdy usunie się tę dysproporcję.
Jak najlepiej mierzyć temperaturę?
Obecnie do pomiaru temperatury można używać różnych termometrów.
1. Termometr elektroniczny (cyfrowy)
- termometr nie łamie się, jest wodoodporny;
- pomiar następuje stosunkowo szybko;
- pod koniec pomiaru słyszalny jest sygnał dźwiękowy;
- niewysoka cena;
- można go używać też jako termometru kąpielowego.
2. Termometr rtęciowy
- jest bardzo tani;
- obudowa szklana nie jest trwała, może się stłuc;
- w razie stłuczenia termometru uwalnia się trująca rtęć;
- pomiar trwa stosunkowo długo.
3. Termometr uszny lub czołowy
- pomiar trwa bardzo krótko;
- nie trzeba rozbierać dziecka ani przytrzymywać go na czas pomiaru;
- termometry tego rodzaju są drogie;
- wyniki mogą być bardzo niedokładne.
Jak często mierzyć temperaturę?
Nie ma tu jednoznacznych kryteriów. Należy brać pod uwagę wiele czynników. Po pierwsze, na ile potrafimy ocenić temperaturę ciała dziecka na podstawie ciepłoty skóry. Ważnym warunkiem przy takiej ocenie jest to, by nasze ręce były ciepłe. Nie sprawdzajmy temperatury dotykając jedynie czoła, ale również pleców między łopatkami. Jeśli nie jesteśmy pewni, zmierzmy temperaturę termometrem.
Innym czynnikiem jest reakcja dziecka. Jeśli podczas mierzenia temperatury dziecko bardzo się denerwuje, ograniczmy mierzenie temperatury do minimum. Poza tym ważne jest, by sprawdzać temperaturę ciała również w nocy, dlatego powinniśmy nastawić sobie w nocy budzik, by skontrolować temperaturę.
Objawy:
- gorąca skóra;
- błyszczące oczy;
- zaczerwienione policzki lub cała twarz;
- brak apetytu, duże pragnienie;
- brak aktywności, zmęczenie.
Postępowanie:
Aby wyjaśnić przyczynę gorączki, dziecko powinno być zbadane przez lekarza, który w razie potrzeby wdroży odpowiednie leczenie. Dziecku można ulżyć w następujący sposób:
- Podawajmy mu dużo chłodnych napojów (najpierw niegazowaną wodę mineralną lub niesłodzoną herbatę; jeśli dziecko nie będzie chciało pić, to podawajmy wodę z sokiem lub słodki napój niegazowany).
- Nawet jeśli dziecko nie ma apetytu, podawajmy mu regularne jedzenie. Podwyższona temperatura zwiększa zużycie kalorii. Próbujmy więc podawać dziecku małe porcje.
- Ubierajmy dziecko lekko i okrywajmy je lekko, jednak tak, by nie było mu zimno.
- Często zmieniajmy przepocone ubrania, by uniknąć nieprzyjemnego zapachu na skórze dziecka.
- Zorganizujmy dziecku spokojne zajęcie, np. rysowanie, czytanie, słuchanie kaset.
Jak obniżyć temperaturę?
Ponieważ podwyższona temperatura ciała odgrywa ważną rolę w obronności organizmu, dlatego gorączkę należy obniżać dopiero od pewnej wysokości. Lekarz pediatra przepisze dziecku lek przeciwgorączkowy w czopkach lub syropie (np. paracetamol czy ibuprofen). W godzinę po podaniu leku należy skontrolować temperaturę ciała, by ocenić działanie leku. Poza podawaniem leków gorączkę można tez obniżyć stosując zimne okłady.
Anna Kuźniar
Źródło:
Brand-Horsting B., Leksykon chorób wieku dziecięcego, Warszawa 2005.