Dyskopatia
Bóle krzyża u większości chorych są spowodowane czynnościowymi zaburzeniami kręgosłupa, który w tym odcinku poddawany jest szczególnym obciążeniom statycznym i dynamicznym. Jedną z najczęstszych przyczyn zaburzeń funkcji kręgosłupa są zmiany chorobowe krążków międzykręgowych (dyskopatie).
Utrata funkcji krążka międzykręgowego (dysku) może być następstwem:
• starzenia się się ustroju (“zużycie tkankowe”),
• nadmiernych i długotrwałych przeciążeń kręgosłupa,
• zmian pourazowych,
• wad wrodzonych kręgosłupa,
• nabytych nieprawidłowych funkcji kręgosłupa,
• chorób kręgosłupa w okresie młodzieńczym
Najczęściej dotknięte dyskopatią są krążki międzykręgowe położone najniżej ruchomej części kręgosłupa pomiędzy piątym kręgiem lędźwiowym i pierwszym krzyżowym oraz pomiędzy czwartym i piątym trzonem lędźwiowym. Tu działają bowiem najmocniej siły związane z koniecznością przeciwdziałania powszechnemu prawu ciążenia.
Proces degeneracji krążka międzykręgowego w dużym stopniu wynika z jego postępującego odwodnienia. Kolagen, główny składnik pierścienia włóknistego krążka międzykręgowego, staje się w wyniku odwodnienia znacznie mniej elastyczny, a zarazem bardziej podatny na odkształcenie, a nawet rozerwanie, poprzez zajmujący centralny obszar krążka – główny amortyzator, jakim jest jądro miażdżyste.
Są różne fazy zmian patologicznych w obrębie krążka międzykręgowego. Najłagodniejszą zmianą jest pęknięcie (protruzja) krążka, następnie przepuklina jądra galaretowatego (hernia) i wreszcie jego wypadnięcie (prolapsus). Przemieszczenie jądra galaretowatego może być boczne (to znaczy w części 1/3 bocznej światła kanału kręgowego) i centralne (w 1/3 środkowej kanału kręgowego). Z punktu widzenia objawów klinicznych, a także czasami rokowniczo istotna jest lokalizacja przemieszczonego fragmentu jądra. Przemieszczony fragment jądra galaretowatego może być usytuowany pomiędzy korzeniem, a workiem oponowym (podkorzeniowo) lub zewnętrznie od korzenia (nadkorzeniowo).
Dyslokacja jądra miażdżystego w kierunku światła kanału kręgowego wywiera ucisk na więzadło podłużne tylne, prowokując bóle o typie lumbalgii (tzw. postrzał). Ucisk na korzenie rdzeniowe w sąsiedztwie wypukliny, w pobliżu lub w świetle otworu międzykręgowego, wywołuje objawy korzeniowe, z których najczęstszymi są rwa kulszowa oraz parestezje czuciowe. Rzadziej dochodzi do powstania niedowładów mięśni w zakresie unerwienia konkretnych korzeni lub zaburzeń zwieraczy. Zmiany wytwórcze trzonów kręgów (osteofity) są również przyczyną tępych bólów i nieznacznego ograniczenia ruchomości kręgosłupa lędźwiowego.
Anna Pomianek