Rak piersi (sutka)
Rak piersi zwany też rakiem sutka to nowotwór złośliwy wywodzący się z nabłonka przewodów lub zrazików gruczołu sutkowego. Według danych opublikowanych przez GUS w 2000 roku na nowotwór złośliwy piersi zachorowało w naszym kraju 10 987 kobiet. Liczba nowych zachorowań na 100 000 kobiet zwiększyła się z 50,5 w 1999 roku do 55,3 w 2000 roku. W ten sposób za sprawą raka piersi co dziesięć lat z mapy Polski znika pięćdziesięciotysięczne miasto kobiet!
Czynniki ryzyka:
|
Wielkość ryzyka: |
Rodzaj ryzyka: |
|
1-2 razy większe |
- miasto jako miejsce zamieszkania,- wczesny wiek pierwszej miesiączki,
- późny wiek menopauzy |
|
2-3 razy większe |
- wysoki stan socjoekonomiczny,- wiek pierwszego porodu po 35. r.ż.,
- otyłość 30 i więcej % powyżej normy, - łagodne zmiany w sutku, - bezdzietność |
|
3-4 razy większe |
- dwa raki sutka u najbliższych krewnych,- napromieniowanie na okolicę sutka z innych powodów niż nowotwór sutka |
|
ponad 5 razy większe |
- trzy raki sutka u najbliższych krewnych,- rak drugiego sutka lub 2 raki sutka u krewnych pierwszego stopnia, które zachorowały przed 50 r. ż. |
|
ponad 20 razy większe |
- wiek powyżej 50. r. ż. w porównaniu do wieku 35-39 lat |
|
ponad 20 razy większe |
- obecność charakterystycznych mutacji BRCA-1,- rak drugiego sutka |
Objawy:
- guz piersi,
- zmiany wielkości i kształtu piersi,
- ból sutka,
- wciągnięcie lub zniekształcenie brodawki,
- zmiany skórne wokół brodawki,
- krwawienie lub wydzielina z brodawki,
- pomarszczenie skóry sutka,
- zgrubienie,
- owrzodzenie skóry piersi,
- powiększenie węzłów,
- obrzęk ramienia,
- objawy przerzutów do odległych okolic ciała – przerzuty odległe raka piersi pojawiają się przede wszystkim w kościach, płucach, wątroby, mózgu.
Diagnostyka:
Celem obecnie stosowanej diagnostyki piersi jest jak najwcześniejsze wykrycie raka, stanów przednowotworowych oraz łagodnych dysplazji piersi wymagających leczenia
Wyróżniamy następujące rodzaje badań diagnostycznych:
- mammografia,
- ultrasonografia (USG),
- biopsja,
- badanie mikroskopowe,
- rezonans magnetyczny.
Leczenie raka piersi:
1. Leczenie chirurgiczne
* Oszczędzające leczenie chirurgiczne tzw. BCT (ang. breast conserving therapy), jest leczeniem skojarzonym, polegającym na:
- usunięciu guza z dostatecznie szerokim marginesem zdrowych tkanek,
- usunięciu regionalnych pachowych węzłów chłonnych,
- uzupełnieniu zabiegu pooperacyjną radioterapią.
* Całkowita mastektomia - polega na usunięciu całego gruczołu sutkowego wraz z otaczającą go skórą, z brodawką i otoczką. W niektórych typach mastektomii wraz z gruczołem piersiowym usuwa się dodatkowo inne tkanki. Jest to operacja stosunkowo rozległa.
2. Leczenie uzupełniające
Leczenie chorych na raka piersi polega najczęściej na usunięciu całej piersi lub na wycięciu guza z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek. Istnieje jednak prawdopodobieństwo, że po operacji komórki nowotworowe nadal znajdują się w ustroju, poza ogniskiem pierwotnym. Jeśli nie będziemy przeciwdziałać, może dojść do nawrotu raka w piersi lub może pojawić się przerzut odległy w innym miejscu. Dlatego też po leczeniu operacyjnym zaleca się stosowanie leczenia uzupełniającego, którego zadaniem jest dodatkowe zabezpieczenie, polegające na zniszczeniu wszystkich pozostawionych a nie wykrytych ognisk nowotworowych.
Do takich metod należy napromieniowanie piersi lub miejsca po jej usunięciu, ażeby zmniejszyć możliwość wznowy miejscowej oraz leczenie hormonalne lub chemioterapia, których zadaniem jest zmniejszenie ryzyka powstawania przerzutów.
Anna Pomianek
Źródła:
Wronkowski Z., Chmielarczyk W. Zwalczanie raka piersi w praktyce lekarza rodzinnego, Służba Zdrowia 2000, 24-26, 2936-2938.