Rwa kulszowa
Jest zespołem różnorodnych objawów, wśród których dominują ostre bóle promieniujące wzdłuż kończyny dolnej aż do stopy.
Nerw kulszowy powstaje z korzeni nerwowych L4, L5, S1, S2, S3, które po opuszczeniu otworów międzykręgowych tworzą pień nerwu kulszowego. Korzenie te znajdują się bezpośrednio w sąsiedztwie krążków międzykręgowych i dlatego wypuklenie lub wypadanie jądra miażdżystego powoduje ich ucisk. Powstaje zatem tzw. konflikt dyskowo-korzeniowy, którego wyrazem są między innymi bóle. Najczęściej taki konflikt występuje na poziomie L4-L5 oraz L5-S1.
Wypadnięcie jądra miażdżystego krążka międzykręgowego:
? między L5-S1 – wywołuje bóle promieniujące do kostki bocznej, bocznej krawędzi stopy i palca V;
? między L4-L5 – wywołuje bóle promieniujące do grzbietu stopy i palucha,
? między L3- L4 – wywołuje bóle promieniujące do przedniej powierzchni uda.
Bóle te występują zazwyczaj nagle po większym wysiłku fizycznym (zwłaszcza przy dźwiganiu ciężaru przy zgiętym do przodu kręgosłupie i kończynach dolnych wyprostowanych w stawach kolanowych), podczas nagłej zmiany pozycji ciała, przy kaszlu, kichaniu.
W czasie ostrej rwy kulszowej chory leży na wznak zginając chorą kończynę dolną w stawie biodrowym i kolanowym. Stojąc zgina on również tę kończynę w stawie biodrowym i kolanowym, opierając się palcami stopy o podłogę. Odruchowo powstaje bólowe boczne skrzywienie kręgosłupa z przerzuceniem ciężaru na zdrową kończynę dolną. Boczne skrzywienie kręgosłupa jest w tym przypadku pozycją obronną, sprzyjającą poszerzeniu się otworów międzykręgowych po stronie chorej i odciążeniu korzeni nerwowych nerwu kulszowego. Zgięcie kończyny chorej w stawie biodrowym i kolanowym, powoduje rozluźnienie nerwu kulszowego, dlatego przy skłonie tułowia do przodu pacjent zgina również kończynę w stawie biodrowym i kolanowym.
Badaniem stwierdza się bardzo silne obronne napięcie mięśni przykręgosłupowych, większe po stronie zdrowej (celem uzyskania powiększenia otworów międzykręgowych po stronie chorej). Lordoza lędźwiowa jest spłaszczona, wyrostki kolczyste kręgów lędźwiowych są bolesne przy ucisku. Chory unika nawet najmniejszych ruchów kręgosłupa. Mięśnie unerwione przez nerw kulszowy są bolesne przy ucisku, a w przypadkach przewlekłych występuje ich osłabienie i mierny zanik, zwłaszcza w obrębie podudzia. Przebieg choroby jest przewlekły z okresami zaostrzeń i remisji.
Anna Pomianek