Objawy:
• zapalenie wątroby (przewlekłe lub ostre),
• marskość wątroby,
• nadostre zapalenie wątroby.
• zaburzenia neuropsychiatryczne prowadzące często do schizofrenii lub uzależnienia alkoholowego,
• drżenie rąk,
• wybiórczy apetyt na potrawy,
• zaburzenia w pisaniu,
• ślinotok,
• zaburzenia równowagi,
• wzmożone napięcie mięśni,
• zaburzenia mowy i połykania,
• ruchy mimowolne
• pierścień Kaysera-Fleischera w rogówce oka.

Diagnostyka:

• badanie zawartości miedzi w wątrobie,
• badanie poziomu ceruloplazminy w surowicy.

Leczenie:

• leki eliminujące z organizmu nadmiar miedzi i zapobiegające ponownemu jej gromadzeniu (np. penicylamina),
• wcześnie podjęte leczenie daje dobre rokowania,
• osoby z ostrą niewydolnością wątroby kwalifikowani są do przeszczepu tego narządu,
• choroba wykryta zbyt późno prowadzi do zgonu pacjenta.

Anna Pomianek

Źródło:
www. wikipedia.org

1.Obrzęk śluzowaty – charakteryzuje się spowolnieniem wszystkich czynności organizmu na skutek obniżenia przemiany materii.

Objawy:

• zwiększenie masy ciała,
• uczucie zmęczenia, osłabienie, senność, trudności w koncentracji, zaburzenia pamięci, stany depresyjne,
• łatwe marznięcie, uczucie chłodu,
• przewlekłe zaparcia (spowolnienie perystaltyki),
• sucha, zimna, blada, nadmiernie rogowaciejąca skóra.
• obrzęki podskórne,
• łamliwe włosy, czasem przerzedzenie brwi,
• zmieniony głos (pogrubienie strun głosowych),
• bradykardia zatokowa,
• ściszone tony i powiększona sylwetka serca (płyn w worku osierdziowym – obrzęk śródmiąższowy).

Diagnostyka:

• badanie palpacyjne,
• badania laboratoryjne,
• USG tarczycy.

Leczenie:

• suplementacja L-tyroksyny (L-T4) w indywidualnie dobranej dawce dobowej.

2. Matołectwo (kretynizm tarczycowy) – rozwija się w życiu płodowym lub we wczesnym dzieciństwie. Charakteryzuje się zahamowaniem rozwoju fizycznego, psychicznego i płciowego oraz zaburzeniami przemiany materii.

Objawy:

• karłowaty wzrost,
• apatia,
• osłabienie,
• szybkie meczenie się,
• skłonność do tycia,
• brak apetytu,
• zmiany w paznokciach i włosach,
• znaczny niedorozwój psychiczny i obniżenie popędu płciowego.

Leczenie:

• podawanie preparatów tarczycy.

Anna Pomianek

Źródło:
K. Janicki, Domowy poradnik medyczny, Warszawa 2009.
www. wikipedia.org

Przyczyny:

• silny uraz psychiczny,
• ciąża,
• zaburzenia w życiu płciowym,
• zaburzenia hormonalne okresu przekwitania,
• ostra lub przewlekłą choroba zakaźna.

Objawy:

• nadpobudliwość nerwowa,
• zwiększona potliwość,
• nietolerancja gorąca,
• kołatania serca i tachykardia,
• duszność,
• uczucie osłabienia,
• utrata masy ciała,
• wzmożony apetyt,
• drżenie rąk,
• wytrzeszcz oczu,
• ciepła i wilgotna skóra,
• nieregularne miesiączkowanie,
• bezsenność,
• zahamowanie wzrostu,
• powiększenie tarczycy (wole tarczycy),
• u dzieci – przyspieszenie wzrostu.

Diagnostyka:

• badanie palpacyjne,
• badania laboratoryjne,
• scyntygrafia tarczycy z oznaczeniem wychwytu jodu radioaktywnego,
• USG tarczycy celem określenia wielkości i struktury narządu.

Leczenie:

• tyreostatyki,
• leczenie jodem radioaktywnym ,
• leczenie chirurgiczne: częściowe usunięcie tarczycy.

Anna Pomianek

Źródło:
www. wikipedia.org

Choroba występuje równie często u mężczyzn jak i u kobiet, zazwyczaj w trzeciej lub czwartej dekadzie życia.

Objawy:

• przerost tkanek miękkich – stóp i dłoni, żuchwy, nosa, małżowin usznych, języka, wałów nadoczodołowych, serca,
• problemy z mową,
• obturacyjny bezdech senny,
• bóle głowy,
• bóle kostno-stawowe,
• parestezje,
• pogrubienie skóry, nadmierne owłosienie,
• upośledzone czucie palców rąk,
• wyraz twarzy ulega zmianie,
• obfite pocenie się,
• zaburzenia miesiączkowania,
• bezpłodność,
• impotencja u mężczyzn,
• cukrzyca,
• nadciśnienie tętnicze,

Leczenie:

• operacyjne – polega na usunięciu gruczolaka z dostępu przez zatokę klinową lub przezczaszkowo,

• farmakologiczne – polega na podawaniu analogów somatostatyny, gdy istnieją przeciwwskazania do zabiegu, pacjent nie wyraża zgody na operację lub leczenie operacyjne okazało się nieskuteczne,
• radioterapia.

Anna Pomianek

Źródło:
W. Bruhl, R. Brzozowski (Red. ), Vademecum lekarza ogólnego, Warszawa 1990.

Objawy:

• osłabienie,
• utrata łaknienia,
• zmniejszenie masy ciała,
• nudności i wymioty,
• bóle brzucha,
• ciemnobrązowe zabarwienie skóry,
• przebarwienie bruzd zgięciowych obu dłoni,
• suchość skóry,
• przerzedzenie owłosienia łonowego u kobiet,
• obniżenie ciśnienia tętniczego.

Diagnostyka:

• morfologia krwi,
• ocena rytmu dobowego wydzielania kortyzolu i ACTH,
• test hipoglikemii poinsulinowej,
• USG,
• tomografia komputerowa,
• rezonans magnetyczny.

Leczenie:

Wcześnie zdiagnozowana choroba Addisona może być skutecznie leczona uzupełniającymi dawkami hormonów kory nadnerczy głównie hydrokortyzonem. Hormonoterapia powoduje ustąpienie objawów i umożliwia choremu normalne funkcjonowanie, jednakże musi być stosowana do końca życia. Nieleczona choroba Addisona prowadzi do przełomu nadnerczowego i jest stanem zagrożenia życia.

Anna Pomianek

Źródło:
W. Bruhl, R. Brzozowski (Red. ), Vademecum lekarza ogólnego, Warszawa 1990.

Oprócz samej diety główną przyczyną otyłości jest brak ruchu. Nowoczesność stała się pułapką dla dzieci. Kilkugodzinne przesiadywanie przed telewizorem i Internetem sprzyja zwiększaniu wagi. Spacer zostaje zastąpiony przez przemieszczanie samochodem nawet na małe odległości. Dzieci mają zbyt mało ruchu, nie spacerują, nie jeżdżą na rowerze, nie uprawiają sportów. Trawienie jest zachwiane, spowolnione.

Odchudzanie dziecka nie powinno być drastyczne. Niektóre składniki energetyczne powinny być ograniczane powoli, systematycznie. Ważne jest, aby w diecie zachować wszystkie składniki niezbędne do prawidłowego rozwoju. Niektóre produkty należy zastąpić tymi mniej kalorycznymi. Niezbędne dla rozwoju dziecka jest dostarczanie odpowiedniej ilości białek, tłuszczy, witamin, węglowodanów i minerałów. Oprócz tego dzieci powinny spożywać owoce, warzywa, a także chude ryby. Unikać należy jednak zbyt dużej ilości winogron i bananów, gdyż są wysokokaloryczne oraz orzechów ze względu na dużą zawartość tłuszczów.

Z menu powinniśmy wykreślić wysokokaloryczne przekąski, takie jak czekolada, herbatniki, chrupki czy ciastka. Zastąpić je można suszonymi owocami, chrupkim pieczywem, a także krakersami. W miejsce potraw smażonych należy serwować dania gotowane lub grillowane. Napoje gazowane zastąpmy świeżo wyciśniętymi sokami, dodatkowo rozcieńczonymi wodą. W miejsce majonezu i śmietany lepiej stosować jogurt naturalny. Pieczywo białe należy zastąpić ciemnym. Jeżeli dziecko lubi mięso, to wskazane jest kupowanie białego lub ewentualnie chudego czerwonego.

Ważne dla prawidłowej diety są odpowiednie nawyki. Trzeba dbać o regularność posiłków. Przyzwyczaja to organizm do otrzymania odpowiednio dużej dawki pożywienia o odpowiedniej godzinie. Sprzyja to lepszej przemianie materii. Posiłki nie powinny być spożywane przed telewizorem. Rozprasza to dziecko, które nie skupia się na jedzeniu. Jego uwaga jest odwrócona. Niewskazane jest podjadanie między posiłkami. Dlatego właśnie nie powinno się przechowywać w domu zapasów słodyczy. Oczywiście ograniczyć do minimum należy także odwiedzanie fast-foodów.

Wszystkie te zmiany nie powinny polegać na przymusie. Dzieci powinny być zachęcane, a nie zmuszane do nowych posiłków. Zwiększona powinna być także aktywność fizyczna dzieci. Mogą w tym pomagać rodzice, razem z dziećmi uprawiając sport czy spacerując. Oczywiście nawet dobrana dieta powinna być nieco urozmaicona. Trochę szaleństwa nikomu nie zaszkodzi, pod warunkiem, że robi się to z głową. O odpowiednie odżywianie dziecka powinni dbać oczywiście rodzice. To oni powinni pilnować przestrzegania pór posiłków. Zdrowe jedzenie i aktywność fizyczna to klucz do zdrowia dziecka i zapobiegnięcia problemów z nadwagą w przyszłości.

Mariusz Jędrzejczak

BMI = masa ciała [kg.] / wzrost ² [m]

Wartość prawidłowa powinna wynosić mniej niż 25. Za otyłość uważa się stan, kiedy indeks BMI wynosi więcej niż 30. Wartości między 25-30 to sygnał nadwagi – zazwyczaj prowadzącej do otyłości. A jaki jest Twój wskaźnik BMI?

Otyłość tak jak inne choroby należy leczyć, a przede wszystkim jej zapobiegać. Warto zwrócić szczególną uwagę na dzieci, ponieważ rozwój choroby w dzieciństwie i okresie dojrzewania wiąże się ze zwiększeniem liczby komórek tłuszczowych. Chudnięcie tylko zmniejsza ich wypełnienie, lecz ich liczba pozostaje bez zmian. Osoby odchudzające się powinny być w stałym kontakcie z lekarzem lub dietetykiem. Przy otyłości najczęściej proponowaną dietą jest program 1000 kalorii rozłożonych na 5 posiłków, w skład których powinny wchodzić produkty zbożowe, mleko, nabiał, chude mięso, ryby, drób, warzywa i owoce.

Pierwszym elementem dobrej strategii odchudzania jest ustalenie realnego planu, dostosowanego do naszych indywidualnych potrzeb. Wiele osób ma problemy z pozbyciem się nadwagi, ponieważ chcą osiągnąć upragnione efekty w krótkim czasie. Należy wiedzieć, że w przypadku osób z nadmierną ilością kilogramów celem diety nie może być szybkie wypracowanie sylwetki Claudii Schifer. Utrata już kilku kilogramów (5-10% masy ciała) spowoduje poprawę stanu zdrowia i samopoczucia, co jest o wiele ważniejsze niż sylwetka. Optymalnym sposobem odchudzania jest utrata ok. 1 kg. na tydzień, co odpowiada dziennemu deficytowi energetycznemu 1000 kalorii.

Zagadnienia związane z otyłością i odchudzaniem nierozłącznie wiążą się nie tylko z odpowiednim jadłospisem, ale też z aktywnością fizyczną. Regularna gimnastyka przynajmniej 20 min. dzienne przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej. Chcąc zdrowo się odżywiać, warto odwrócić proporcje posiłków. Mięso powinno być skromnym dodatkiem do dużej ilości warzyw. Są one bowiem niezastąpionym źródłem składników niezbędnych do prawidłowej przemiany materii. W prawidłowym odżywianiu ważną rolę odgrywa błonnik. Są to włókna roślinne działające na jelita jak gąbka i miotełka.

Otyłość to nie tylko problemy z dopasowaniem się w ulubioną odzież. To również przyczyna poważnych powikłań zdrowotnych i chorób.

Wpływ nadwagi na poszczególne układy i narządy:

• Prawdopodobieństwo nadciśnienia jest prawie 3–krotnie wyższe u osób z nadwagą. Powód jest prosty: serce musi wykonać większy wysiłek, aby ukrwić organizm o większej masie.
• Otyłość jest trzecim co do ważności czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej.
• Podwyższony poziom cholesterolu u osób otyłych, który gromadzi się w naczyniach krwionośnych, prowadzi do miażdżycy.
• W przypadku osób otyłych żółć wydzielana przez wątrobę jest bardziej zagęszczona na skutek spożywania większej ilości tłuszczów. Sprzyja to powstaniu kamieni żółciowych.
• Rak trzonu macicy zależy od nadmiernej aktywności estrogenów, wywołanej m.in. otyłością.
• Cukrzyca typu II to najczęstsze schorzenie, na jakie zapadają osoby z nadwagą. Choroba ta w dużej mierze uzależniona jest od sposobu odżywiania się.
• Zbyt duża masa ciała powoduje obciążenie stawów (najbardziej kolanowych i biodrowych), co wywołuje ból i ich uszkodzenie. Jest to również duże obciążenie dla kręgosłupa.

Dariusz Hryciuk

• Rozpuszczalne w wodzie (witamina C oraz witaminy z grupy B);
• Rozpuszczalne w tłuszczach (A, E, D, K).

Jeżeli odżywiamy się prawidłowo dostarczając naszemu organizmowi odpowiednie dawki potrzebnych witamin, to z reguły nie ma potrzeby dostarczania dodatkowych ilości tych związków w postaci tzw. preparatów witaminowych, gdyż w pożywieniu znajduje się ich wystarczająca ilość.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Nazwy tych witamin pochodzą od oznakowania na probówkach, w których zostały odkryte. Witamina B odgrywa bardzo ważną rolę w enzymatycznym metabolizmie węglowodanów, tłuszczy i białek. Bierze również udział przy procesach tworzenia nowych komórek oraz DNA.

Istnieje osiem witamin wchodzących w skład witamin grupy B. Są to:

• Witamina B1 (tiamina) – bogatym źródłem tej witaminy są: wieprzowina, wątroba, drożdże, groch, orzechy, pełne ziarna zbóż, płatki owsiane, ostrygi, ziarno słonecznika, kiełki pszenicy, mleko. Tiamina stanowi fragment koenzymu niezbędnego do metabolizmu energii, odpowiada ona za prawidłowy stan tkanki nerwowej, metabolizm cukrów i lipidów. Nadmierna jej ilość może doprowadzić do uszkodzenia systemu nerwowego, wywołując nadwrażliwość, osłabienie organizmu, bezsenność, bóle głowy.
• Witamina B2 (ryboflawina) – bogatym źródłem tej witaminy są: mleko oraz produkty mlekopochodne, jaja, drożdże oraz większość zielonych warzyw, tj. szpinak, brokuły, szparagi. Nie poznano do tej pory skutków przedawkowania tej witaminy.
• Witamina B3 (niacyna, witamina PP, kwas nikotynowy, amid kwasu nikotynowego) – dzienne zalecane spożycie wynosi 6,6 mg NE (równoważników niacyny) przeliczane na 1000 kcal lub 13 mg/dzień. Witaminę B3 znaleźć możemy w czerwonym mięsie, drobiu oraz rybach. Inne źródła tej witaminy to: grzyby, szparagi, zielone warzywa liściowe. Zbyt duża dawka witaminy B3 w organizmie działa szkodliwie na układ nerwowy, na poziom lipidów oraz cukru we krwi, natomiast jej brak prowadzić może do choroby zwanej pelagrą, inaczej rumieniem lombardzkim.
• Witamina B5 (kwas pantotenowy) – najlepszymi źródłami kwasu pantotenowego są: czerwone mięso, drób, ryby, ziarna zbóż, warzywa. Oznaki niedoboru to: zmęczenie i bezsenność, czasami wymioty.
• Witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal, adermina) – witamina ta odgrywa bardzo istotną rolę w metabolizmie aminokwasów. Zapotrzebowanie w organizmie na witaminę B6 jest proporcjonalne do spożycia białka, gdyż to one zbudowane są z aminokwasów. Najlepszymi źródłami są: mięso czerwone, drób, ryby, ziemniaki, niektóre owoce i warzywa. Nadmierna ilość tej witaminy w organizmie ujawnia się dopiero po pewnym czasie powodując uszkodzenia systemu nerwowego. Objawami mogą być: odrętwienie stóp, brak czucia w dłoniach, bóle głowy, zmęczenie. Czasami uszkodzenia są nieodwracalne, pomimo tego, iż po zmniejszeniu się stężenia aderminy objawy ustępują.
• Witamina B9 (folacyna, kwas foliowy) – bogate w tę witaminę są szczególnie warzywa o zielonych liściach. Nieco mniejszą ich ilość zawierają także: mleko i mięso. Wysokie stężenie kwasu foliowego może ujawniać się: bezsennością i ogólnym zdenerwowaniem, natomiast brak tej witaminy w organizmie prowadzi do anemii.
• Witamina B12 (kobalamina, cyjanokobalamina) – kobalamina prawie wyłącznie znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego.
• Witamina H (biotyna) – dzienna bezpieczna dawka to 30-100 mg. Witamina ta odgrywa istotną rolę w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów oraz białek.

Witamina C. Najlepszymi źródłami tej witaminy są owoce cytrusowe, truskawki, porzeczki, dzika róża oraz warzywa, tj. pietruszka, chrzan, papryka. Zapotrzebowanie organizmu rośnie wraz ze zwiększeniem warunków stresowych, np. zatrucia, długotrwałe stosowanie niektórych leków (np. aspiryny, barbituranów), palenie papierosów.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Witaminy te występują wyłącznie w żywności zawierającej tłuszcz. Są to:

• Witamina A – odgrywa ona bardzo ważną rolę w procesie widzenia, jest ona niezbędna do prawidłowego funkcjonowania rogówki i komórek nabłonka. Źródłami witaminy A są: warzywa (marchew, bataty, szpinak), mleko, jaja, ser, masło. Niedobór tej witaminy ujawnia się krótkotrwale po zaprzestaniu przyjmowania jej i może być bardzo poważny w skutkach.
• Witamina D – bogatym źródłem są: wątroba, ryby, jaja oraz wzbogacane tą witaminą mleko i margaryna. Nadmiar tej witaminy prowadzi do zwiększenia stężenia we krwi wapnia, a ten z kolei do powstawania kamieni nerkowych. Objawami toksyczności witaminy D są: bóle głowy, nadmierne pragnienie, drażliwość, brak apetytu, apatia.
• Witamina E – dzienne zalecane spożycie wynosi: dla kobiet – 8 mg, a dla mężczyzn 10 mg. Najlepszymi źródłami są oleje roślinne (np. olej sojowy, olej z kiełków pszenicy). Niewielkie ilości znajdują się także w mleku. Witamina ta ulega zniszczeniu pod wpływem ciepła, dlatego zalecane jest spożywanie żywności, która nie uległa obróbce cieplnej. Niedobór prowadzić może do tzw. hemolizy krwinek, a leczy się go za pomocą podawania witaminy E.
• Witamina K – duża ilość tej witaminy syntetyzowana jest w przewodzie pokarmowym poprzez specjalne grupy bakterii. Źródłem mogą być: wątroba, mleko, pomidory oraz warzywa kapustne. Brak w organizmie witaminy K powoduje zaburzenia krzepliwości krwi, natomiast zbyt duże jej stężenie może wystąpić tylko u osób przyjmujących ją w formie rozpuszczalnych w wodzie suplementów, a objawami mogą być żółtaczka, uszkodzenie mózgu i hemoliza krwinek czerwonych.

Spożywajmy produkty bogate w różne witaminy urozmaicając naszą dietę, gdyż przedawkowanie lub niedobór którejś z witamin prowadzić może do występowania różnych jednostek chorobowych.

Agnieszka Kasperczyk-Bac

Początek historii tej witaminy przypisać możemy na rok 1922, kiedy to dr. H. Evans i H. Bishop prowadząc badania na szczurach odkryli przypadkiem witaminę E. Doświadczenia, które przeprowadzali dowiodły, iż jest ona jednym z czynników chroniących przed bezpłodnością oraz zaburzeniami procesu rozmnażania. Nazwano ją tokoferol od greckich słów: thokos – potomstwo i hero – rodzę.

Główną funkcję jaką pełni witamina E w organizmie człowieka jest ochrona przed utleniaczami, wolnymi rodnikami, aktywnymi cząsteczkami tlenu, atakującymi prawie wszystkie składniki żywych tkanek.

Witamina E działa zobojętniająco na wolne rodniki, czyniąc je niegroźnymi substancjami, które później zostają wydalone z organizmu.

Istnieje kilka odmian witaminy E. Są to:

• Alfa;
• Beta;
• Gamma;
• Delta;
• Epsylon;
• Neta;
• Eta;
• Hetta.

Najlepiej przyswajalny przez nasz organizm jest alfa-tokoferol. Dobrze tolerowane są również estry alfa-tokoferolu.

Do produktów spożywczych oraz kosmetyków witamina młodości dodawana jest w postaci estru – octanu alfa-tokoferylu, ponieważ czyste postaci tokoferoli są mało odporne na działanie tlenu, ultrafioletu i chemicznych środków utleniających.

W produktach spożywczych naturalnego pochodzenia występują one w postaci nie zestryfikowanej, czyli czystej. Najbogatszymi źródłami tej witaminy są oleje roślinne, które wykorzystuje się do produkcji tłuszczy cukierniczych, olejów, margaryn, sosów sałatkowych. Najwięcej znaleźć jej można w oleju sojowym oraz oleju z kiełków pszenicy, oleju kukurydzianym i oleju słonecznikowym. Wystarczy jedna stołowa łyżka któregoś z tych olei, aby pokryć ok. połowę zalecanej dziennej dawki spożycia witaminy E.

Toksyczność wywołana przez witaminę młodości możliwa jest tylko w przypadku przyjmowania jej w postaci suplementów, jednak zdarza się to bardzo rzadko. Jest to hiperwitaminoza. Objawami przedawkowania są: zawroty oraz bóle głowy, osłabienie organizmu, osłabienie mięśni, zaburzenia widzenia.

Dużo częściej od przedawkowania tej witaminy spotkać możemy się z jej brakiem, choć jest także bardzo rzadkie. Jest to awitaminoza. Objawy, jakie mogą się pojawić to: osłabienie, rozdrażnienie, zmniejszona zdolność koncentracji, rogowacenie oraz wczesne starzenie się skóry, bezpłodność, niedokrwistość. Istnieje także ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.

Gdy spada we krwi poziom witaminy E, mogą pękać czerwone krwinki (hemoliza krwinek). Hemiliozę leczy się za pomocą podawania witaminy E.

Ciało ludzkie w miarę postępu czasu zmniejsza swoją odporność, a co za tym idzie zwiększa się ryzyko infekcji, zakażeń oraz częstotliwość nowotworów. Witamina E działa na poprawę mechanizmów odpornościowych, zapobiega rozwojowi chorób nowotworowych, chorób układu krążenia. Przeciwutleniające działanie tokoferolu zapobiega również uszkodzeniom DNA.

Witamina E związana jest także z przemianą azotową i oddychaniem, bierze udział w przemianie materii, zapobiega utlenianiu witaminy A.

Agnieszka Kasperczyk-Bac

• Makroskładniki, czyli pierwiastki chemiczne, które w organizmie występują w bardzo małych ilościach, są to wręcz ilości śladowe. I choć są one tak małe, to są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ubytek lub też ich nadmiar prowadzić może do bardzo poważnych zaburzeń fizjologicznych. W organizmie człowieka makroskładniki w większej ilości występują w postaci: węgla, tlenu, wapnia, azotu.
• Mikroskładniki – występujące w organizmie człowieka w śladowych ilościach pierwiastki chemiczne, które niezbędne są do prawidłowego działania organizmu. Należą do nich: bor, chrom, cyna, cynk, fluor, jod, kadm, kobalt, krzem, lit, mangan, molibden, nikiel, selen, wanad, żelazo.

Najważniejsze sole mineralne to:

• Chlorek sodu;
• Sole magnezu;
• Sole wapnia.

W organizmie człowieka dorosłego przeciętnie znajduje się:

• Chloru – 90-100 g;
• Chromu – 1-6 mg;
• Cynku – 1600-2300 mg;
• Fosforu – 700-900 g;
• Jodu – 90-100 g;
• Kobaltu – 1,1-1,5 mg;
• Magnezu – 25-35 g;
• Manganu – 10-20 mg;
• Miedzi – 60-80 g;
• Potasu – 110-140 mg;
• Siarki – 120-200 g;
• Sodu – 90-100 d;
• Wapnia – 1200 g;
• Żelaza – 3500-4500 mg.

Sole mineralne, podobnie jak witaminy, są niezbędne do prawidłowego rozwoju organizmów żywych. Muszą być one dostarczane wraz z pożywieniem, ponieważ nasze ciała nie potrafią ich wyprodukować.

Rola soli mineralnych w organizmie człowieka:

• sole mineralne są materiałem budulcowym (kości, zębów, skóry, włosów);
• wchodzą w skład: hemoglobiny, mioglobiny, tyroksyny, witaminy B12, ATP, ADP, enzymów;
• stanowią podstawę w gospodarce wodno-elektrolitowej;
• odgrywają podstawową rolę w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej;
• są podwaliną pobudliwości nerwowo-mięśniowej.

Ważne jest, aby zawsze pamiętać o urozmaicaniu diety. Należy jeść dużo owoców, warzyw, produktów zbożowych. Niestety, czasami bywa, że zapotrzebowanie naszego organizmu jest większe i niewystarczające są dawki soli mineralnych dostarczanych wraz z pożywieniem. W takich wypadkach można dostarczyć organizmowi brakujących składników w postaci produktów farmakologicznych, których przyjmowanie powinien zlecić lekarz.

Stany, w których najczęściej dochodzi do podawania soli mineralnych w postaci suplementów:

• W stanach niedoboru składników mineralnych;
• W ciąży;
• W trakcie karmienia piersią (laktacji);
• W czasie intensywnego wzrostu (np. u dzieci, nastolatków);
• Podczas przeziębień;
• Przy odwodnieniach;
• Podczas stosowania diety niskobiałkowej, np. u ludzi z niewydolnością nerek;
• W diecie wegetariańskiej, pozbawionej mięsa, jaj oraz mleka.

Nieodpowiednia ilość soli mineralnych w organizmie człowieka może prowadzić do różnych zaburzeń fizjologicznych takich jak:

• Biegunka;
• Nudności;
• Wymioty;
• Nadmierna potliwość;
• Nadmierne wydalanie;
• Zmniejszone przyjmowanie płynów.

Pamiętajmy, aby zawsze jeść zdrowo, gdyż tylko takie jedzenie może w pełni zaspokoić potrzeby naszego organizmu.

Agnieszka Kasperczyk-Bac