Podział ze względu na przyczynę:

• zaćma starcza,
• zaćma cukrzycowa,
• zaćma tężyczkowa ,
• zaćma kortyzonowa – może się pojawiać pod torebką tylną już po roku stosowaniu sterydów,
• zaćma galaktozowa – jedyna odwracalna postać zaćmy – u dzieci chorych na galaktozemię po zastosowaniu diety eliminacyjnej zmiany mogą się wycofać,
• zaćma pourazowa, która pojawia się po urazach tępych lub penetrujących do gałki ocznej.

Objawy:

• przymglone widzenie,
• zaburzenia w ocenie odległości,
• pogorszenie ostrości wzroku,
• szybkie męczenie się oczu,
• problemy z widzeniem w jasnym świetle,
• zez,
• oczopląs (u dzieci),
• zaburzenia w poruszaniu lub samoobsłudze (u starszych).

Leczenie:

• operacyjne – polegające na usunięciu zmętnionej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną,
• fakoemulsyfikacja – polegająca na laserowym rozbijaniu zmętnionej masy.

Nie leczenie zaćmy może doprowadzić do całkowitej utraty wzroku.

Anna Pomianek

Źródło:
www.wikpedia.org
www.choroby.senior.pl

Objawy:

a) subiektywne:
• ból oka i głowy, przeważnie po tej samej stronie,
• znaczne pogorszenie widzenia
• chory widzi charakterystyczne tęczowe koła,
• nudności, wymioty
• obfite pocenie się
• zwolnienie akcji serca
b) obiektywne:
• przekrwienie gałki ocznej,
• przymglenie rogówki (obrzęk nabłonka),
• spłycenie komory przedniej,
• przekrwienie tęczówki,
• rozszerzenie źrenicy.

Rozpoznanie:

• pomiar ciśnienia śródgałkowego,
• ocena tarczy nerwu wzrokowego,
• badanie pola widzenia,
• gonioskopia.

Leczenie:

a) Farmakologiczne – zachowawcze
• Krople do oczu (parasympatykomimetyki, betablokery )
• Leki stosowane doustnie (tabletki) – Diuramid, Tanakan, Bilobil
b) Laseroterapia
• trabekuloplastyka
• irydectomia
c) Operacyjne
• trabeculectomia
• iridectomia
• scleroiridectomia
• Cyklodiatermia i cyklokriopexio
• goniotomia
• fotokoagulacja

Anna Pomianek

Źródło:
W. Bruhl, R. Brzozowski (Red. ), Vademecum lekarz ogólnego, Warszawa 1990.

http://pl.wikipedia.org

Jest wadą oczu objawiającą się osłabieniem mięśni ocznych, co powoduje zmianę kąta patrzenia jednego oka względem drugiego. Efektem zeza jest zaburzenie widzenia stereoskopowego.

Osoby z zezem mogą mieć trudności z prowadzeniem pojazdów mechanicznych oraz operowaniem maszynami i urządzeniami w ruchu. Trudno im też uprawiać niektóre sporty, takie jak np. siatkówkę, łatwiej natomiast radzą sobie z czynnościami związanymi z dobrze rozwiniętą wyobraźnią przestrzenną.

Zez może spowodować powstanie amblyopii (“leniwego oka”), czyli osłabienie zdolności widzenia w jednym oku. Leczenie polega na zasłonięciu zdrowego oka, tym samym zmuszając “leniwe oko” do pracy.

Rodzaje zeza:

1. Zez ukryty – jest zaburzeniem równowagi mięśni ocznych. Nierównowaga ta polega na tym, że pewna grupa mięśni jest silniejsza od swoich antagonistów i ujawnia się w momencie wyłączenia obuocznego widzenia, a tym samym braku konieczności fuzji obrazów (można zaobserwować to zjawisko przysłaniając jedno oko, które w momencie odsłonięcia przesłony okaże się ustawione zbieżnie lub rozbieżnie).

W zależności od kierunku, wyróżnić możemy:

• zbaczanie do wewnątrz,
• na zewnątrz,
• ku górze,
• i ku dołowi.

Leczenie zeza ukrytego polega na wyrównywaniu wady refrakcji, ćwiczeniach fuzji, niekiedy stosowaniu szkieł pryzmatycznych. Jeśli metody te nie przynoszą poprawy, należy wtedy bezzwłocznie poprawić równowagę mięśniową przez przeprowadzenie operacji.

2. Zez towarzyszący – jest najczęstszą postacią zeza. Jego cechą jest to, że oko zezujące towarzyszy w ruchach oku prowadzącemu, utrzymując przy tym stały kąt odchylenia.

Przyjmując odchylenia oka jako kryterium podziału, możemy wyróżnić zez:

• zbieżny,
• rozbieżny,
• ku górze,
• ku dołowi,
• skośny.

Odchylenie osi jednego oka powodować może utratę równowagi sensorycznej obu oczu, co z kolei prowadzi do poważnych zaburzeń czynnościowych. Dochodzi do nich przede wszystkim w oku zezującym, które mimo anatomicznie prawidłowego aparatu percepcyjnego, traci zdolność widzenia. Powstaje niedowidzenie (amblyopia), które powoduje obniżenie ostrości wzroku nawet do poziomu bliskiego praktycznej ślepoty.

Nieprawidłowe odchylenie może dotyczyć obu oczu, gdy każde z nich przejmuje prowadzenie okresowo. Mamy wtedy do czynienia z zezem naprzemiennym.

Leczenie zeza towarzyszącego polega na dobraniu okularów, które korygowałyby wadę. Ich zmiana powinna być dokonywana w miarę potrzeby, na podstawie powtarzanej co pół roku kontroli. Noszenie szkieł może w niektórych przypadkach spowodować ustąpienie zeza.

Kolejnym etapem jest prowadzenie działań zapobiegających wytworzeniu się czynnościowego niedowidzenia. Osiąga się to wyłączając z procesu widzenia oko prowadzące, przez co zmuszając oko zezujące do fiksacji dołeczkowej. W tym celu stosuje się jedną z poniższych metod:

• metoda zasłaniania oka prowadzącego – wykonuje się ją zakładając przesłonkę na okulary lub bezpośrednio zasłaniając oko,
• metoda penalizacji –  która polega na „karaniu” oka prowadzącego. Ma ona na celu spowodowanie czynnościowego upośledzenia tego oka (przez podawanie atropiny oraz odpowiedni dobór szkieł okularowych), co sprzyja poprawie ostrości wzroku oka niedowidzącego, poprawie współpracy obu oczu i zmniejszeniu kąta zeza,
• metody pleoptyczne - leczące niedowidzenie przy użyciu odpowiedniej aparatury. Polegają one na pobudzaniu obszaru dołeczkowego bodźcami świetlnymi przy równoczesnym wyłączaniu miejsca fałszywej fiksacji.

Metody te są stosowane u dzieci powyżej 4 roku życia (ze względu na możność współpracy).

Następną fazą leczenia zeza jest wyrobienie prawidłowego obuocznego widzenia. W tym celu wykorzystuje się metody ortoptyczne. Szkła pryzmatyczne są zakładane na korygujące wadę refrakcji szkła okularowe.

W procesie terapeutycznym bardzo ważne miejsce zajmuje również leczenie chirurgiczne. Ma ono na celu wyrównanie siły działania mięśni okoruchowych tak, aby gałki oczne były ustawione i poruszały się równolegle. Operacja polega na osłabieniu zbyt mocno działających i wzmocnieniu działających słabo mięśni. Osłabienie osiąga się przez przesunięcie przeszczepu ku tyłowi, wzmocnienie zaś przez skrócenie mięśnia i ewentualne przesunięcie przyczepu ku przodowi. Do zabiegu chirurgicznego przystępuje się zazwyczaj, gdy zostało wyeliminowane niedowidzenie i rozpoczął się proces przywracania prawidłowego obuocznego widzenia.

Anna Pomianek

Źródło:

http://pl.wikipedia.org

Nazywany inaczej niezbornością oka. Jest to  wada wzroku (soczewki lub rogówki) cechująca się zaburzoną sferycznością (kulistością) oka.  W oku prawidłowym rogówka ma nieco krótszy promień  w płaszczyźnie pionowej w porównaniu z promieniem krzywizny w płaszczyźnie poziomej. W przypadku większej różnicy długości promieni krzywizny rogówki w różnych płaszczyznach promienie świetlne skupiają się w dwóch lub więcej ogniskach. Obraz tworzący się na siatkówce jest nieostry.

Pacjent z astygmatyzmem będzie widział obraz nieostro w pewnych obszarach pola widzenia. Nawet dobre szkła nie są w stanie w pełni skorygować asferyczności i dlatego osoba z astygmatyzmem ma problemy z wykorzystaniem przyrządów optycznych.

Wyróżniamy dwa rodzaje astygmatyzmu:

• regularny - oku można przypisać dwie osie optyczne, wadę można skorygować okularami ze szkłami cylindrycznymi;
• nieregularny – rogówka jest uszkodzona na skutek np. wypadku, osi optycznych jest wiele, wadę można skorygować żelami nakładanymi na rogówkę lub soczewkami kontaktowymi.

Anna Pomianek

Źródło:

http://pl.wikipedia.org

Zwana również nadwzrocznością, jest drugą obok krótkowzroczności najczęściej spotykaną wadą refrakcyjną wzroku.  W oku nadwzrocznym promienie równoległe są słabiej załamywane przez układ optyczny i przecinają się za siatkówką. Obraz tworzący się na siatkówce jest nieostry.

Dalekowidz aby ostro widzieć przedmiot daleki, musi akomodować. Nieskorygowana nadwzroczność może prowadzić do zaburzeń w całym układzie mięśniowym oka, łącznie z zezem.

W przypadku  nadwzroczności stosuje się okulary korekcyjne lub soczewki kontaktowe skupiające. Ich moc optyczną podaje się w dioptriach dodając znak plus. Możliwe jest również leczenie chirurgiczne.

Nadwzroczność starcza

W miarę starzenia się współczynnik załamania światła przez rogówkę i ciało szkliste zmniejsza się typowo o 1,5 dioptrii w 70 roku życia i o 2,5 dioptrii w 80 roku życia. Krótkowidz na tym zyskuje, gdyż może nawet dojść do naturalnej kompensacji krótkowzroczności (przy wadach – odpowiednio – minus 1,5 i minus 2,5 dioptrii). Nie należy jednak nadwzroczności starczej mylić ze starczowzrocznością.

Anna Pomianek

Źródło:

http://pl.wikipedia.org

Jest jedną z najczęściej spotykanych wad refrakcyjnych wzroku polegającą na tym, że układ optyczny zbyt silnie załamuje promienie i obraz ostry tworzy się w ciele szklistym przed siatkówką. Natomiast na siatkówce  tworzy się obraz nieostry.

Krótkowidz patrząc na obiekty odległe nie może pomóc sobie akomodacją, jak to czyni dalekowidz, dlatego aby dobrze zobaczyć przedmiot przysuwa go bliżej oczu. Jeśli jednak jest wystarczająco jasno to pomaga sobie mrużąc oczy, zmniejszając rozproszenie obrazu na siatkówce poprzez zwiększenie głębi ostrości.

Korekcję krótkowzroczności przeprowadza się za pomocą okularów korekcyjnych lub soczewek kontaktowych. Są to soczewki rozpraszające wklęsło-wypukłe. Ich moc optyczną podaje się w dioptriach dodając znak minus. Możliwy jest również zabieg chirurgiczny.

Rodzaje krótkowzroczności:

• osiowa (zbyt długa oś gałki ocznej) – najczęściej spotykana, rozwija się zwykle w okresie dojrzewania płciowego i osiąga ostateczny poziom między 20  a 30 rokiem życia;
• krzywiznowa (zbyt wypukła krzywizna poszczególnych elementów układu optycznego oka, zwłaszcza rogówki i soczewki);
• refrakcyjna (zbyt duży współczynnik załamania soczewki) – najczęściej na skutek rozwijającej się cukrzycy lub zaćmy jądrowej.

Stopnie krótkowzroczności:

• niska – do -3,0 dioptrii
• średnia – od -3,0 do -7,0 dioptrii
• wysoka – powyżej -7,0 dioptrii

Anna Pomianek

Źródło:

http://pl.wikipedia.org

Każda wada, która doprowadza do nieprawidłowego ogniskowania obrazu nosi nazwę ametropii. W przypadku ogniskowania obrazu za siatkówką powstaje stan zwany nadwzrocznością (zwaną także dalekowzrocznością), natomiast kiedy ogniskowany obraz powstaje przed siatkówką dochodzi do krótkowzroczności. W wyniku zmian spowodowanych wiekiem, doprowadzających do stwardnienia soczewki, dochodzi do wady nazywanej starczowzrocznością. Polega ona na upośledzeniu ogniskowania obrazu w przypadku patrzenia na przedmioty blisko położone przed gałką oczną. Jeszcze inną wadą jest astygmatyzm polegający na nieprawidłowym ogniskowaniu obrazu wskutek zmian krzywizn rogówki.

W języku codziennym wadą wzroku określa się również takie zaburzenia jak: tritanopia, deuteranopia, protanopia, monochromatyzm, daltonizm. W rzeczywistości nie są one wadami wzorku tylko zaburzeniami widzenia barwnego, gdyż ogniskowanie w tych wypadkach jest prawidłowe.

Rozpoznanie wady u osoby dorosłej nie sprawia raczej trudności (chory sam zauważa kłopoty w ostrości widzenia). Istnieją jednak osoby nie zwracające uwagi na zaburzenia widzenia i w tych wypadkach najczęstszym objawem są przewlekłe bóle głowy.

W przypadku dzieci, wadę możemy rozpoznać na podstawie następujących objawów:
• częste tarcie oczu
• pogorszenie sprawności fizycznej
• pogorszenie wyników w nauce
• zakrywanie jednego oka podczas czytania
• zez
• siedzenie blisko przed ekranem telewizora, monitorem komputera

Leczenie:
• okulary korekcyjne
• soczewka kontaktowa miękka lub twarda
• leczenie chirurgiczne

Anna Pomianek

Źródło:

http://pl.wikipedia.org

Przeważnie nie dochodzi do samowyleczenia. W początkowym okresie można zastosować gorące okłady i maść z antybiotykiem. Czasami prowadzi to do wchłonięcia się guzka lub zaostrzenia procesu i wydostania się ropy na zewnątrz. Z reguły jednak konieczny jest niewielki zabieg okulistyczny w znieczuleniu miejscowym, polegający na nacięciu i wyłyżeczkowaniu gradówki. Po zabiegu należy stosować maści z antybiotykiem i opatrunek ochronny na gałkę oczną (przez kilka godzin).

Anna Kuźniar

Źródło:
Praca zbiorowa, Vademecum lekarza ogólnego, Warszawa, 1992.